07 Félags- og tryggingamálaráðuneyti

Útgjöld og fjármögnun félags- og tryggingamálaráðuneytis breytist milli ára sem hér segir:

Heildargjöld félags- og tryggingamálaráðuneytis árið 2010 eru áætluð um 139.283 m.kr. á rekstrargrunni. Frá dragast sértekjur að fjárhæð 2.313 m.kr. en þær nema 1,7% af útgjöldum ráðuneytisins. Gjöld umfram tekjur eru 136.971 m.kr. og af þeirri fjárhæð eru 72.563 m.kr. fjármagnaðar með beinu framlagi úr ríkissjóði og 64.614 m.kr. innheimtar af ríkistekjum. Mismunurinn, 206 m.kr., færist til lækkunar á viðskiptahreyfingum ríkissjóðs.

Vakin er athygli á að í inngangi þessa kafla um gjöld A-hluta, í kafla 3.2, er umfjöllun um fyrirhugaðan samdrátt í ríkisútgjöldum á næsta ári þar sem farið er heildstætt yfir þau áform fyrir öll ráðuneytin og málaflokka þeirra.

Einnig er vakin athygli á því að framsetning á útgjöldum ráðuneyta í frumvarpinu hefur verið aðlöguð vegna flutnings á verkefnum á milli þeirra á næsta ári m.a. í tengslum við breytta verkaskiptingu Stjórnarráðsins. Þannig hafa útgjaldatölur reiknings liðins ár og gildandi fjárlaga verið lækkaðar sem nemur veltu verkefna sem flytjast frá ráðuneyti en hækkaðar á sama hátt hjá ráðuneyti sem tekur við verkefnum. Útgjöld félags- og tryggingamálaráðuneytis hækka um 19.373 m.kr. á árinu 2010 frá því sem annars hefði orðið vegna verkefna á sviði öldrunarmála, tryggingamála og starfsendurhæfingar sem flutt eru frá heilbrigðisráðuneyti.

Í frumvarpinu aukast útgjöld félags- og tryggingamálaráðuneytisins um 3.068 m.kr. á verðlagi fjárlaga 2009. Útgjaldabreytingunni má skipta í þrjá meginþætti. Í fyrsta lagi verða gerðar ráðstafanir til að lækka útgjöld ráðuneytisins um 9.115 m.kr. í samræmi við markmið sem ríkisstjórnin hefur sett í áætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum á tímabilinu 2009–2013. Áhrif af aðgerðum sem gripið var til á seinni hluta þessa árs eru innifalin í því á ársgrundvelli en þau eru áætluð um 4.100 m.kr. Að auki lækka útgjöldin um 800 m.kr. vegna breytinga á framfærslugrunni Lánasjóðs íslenskra námsmanna en áætlað er að það lækki útgjöld hjá Atvinnuleysistryggingasjóði um þá fjárhæð. Í öðru lagi aukast útgjöld ráðuneytisins um 12.798 m.kr. vegna nýrra útgjaldaskuldbindinga. Þar vega hagrænar ástæður eins og spá um aukið atvinnuleysi og fjölgun fæðinga þyngst. Þessir tveir liðir auka útgjöldin um 12.884 m.kr. Í þriðja lagi, falla niður tímabundin framlög til ýmissa verkefna að fjárhæð 615 m.kr. Loks skýrast breytingar að fjárhæð 1.672 m.kr. af verðbreytingum.

Rekstrargjöld ráðuneytisins að frádregnum sértekjum eru áætluð 33.132 m.kr. og hækka um 1.542,7 m.kr. frá fjárlögum þessa árs. Rekstrarfjárveitingar flestra stofnana og verkefna sem heyra undir ráðuneytið eru lækkaðar alls um 1.651,2 m.kr. vegna áforma um hagræðingu í rekstrarkostnaði ríkissjóðs. Ríkisstjórnin setti markmið um 10% samdrátt í rekstrarveltu stjórnsýslu- og eftirlitsstofnana, 7% hjá menntastofnunum og 5% hjá velferðarstofnunum. Lækkunin hjá félags- og tryggingamálaráðuneytinu nemur 5,2% að raungildi. Þótt markmiðin hafi verið sett miðað við veltu eru þau útfærð eftir forgangsröð og áherslum ráðuneytisins sem getur falið í sér mismikla skerðingu á fjárveitingum eins og fram kemur í umfjöllun um einstakar stofnanir og verkefni. Gert er ráð fyrir auknum útgjaldaskuldbindingum í rekstri sem nema 2.113 m.kr. Þar vegur þyngst vaxtagjöld Atvinnuleysistryggingasjóðs og Ábyrgðasjóðs launa sem hækka um 1.270 m.kr. Einnig er hækkað framlag um 125 m.kr. til átaks í búsetumálum geðfatlaðra. Á móti falla niður nokkur framlög sem veitt voru til tímabundinna verkefna að fjárhæð 53 m.kr. Launa- og verðlagshækkanir fjárveitinga til rekstrar nema um 1.229 m.kr. Fjárheimildir frumvarpsins miðast við að engar hækkanir verði á launum starfsmanna umfram þá hækkun sem verður hjá þeim lægst launuðu 1. júní nk. samkvæmt kjarasamningum sem gerðir voru fyrr á árinu 2009.

Neyslu- og rekstrartilfærslur hækka um 4.549 m.kr. og verða 101.050 m.kr. en eru 96.502 m.kr. í fjárlögum ársins 2009. Gert er ráð fyrir að lækka útgjöld um samtals 6.800 m.kr. til að mæta áformum um samdrátt í ríkisútgjöldum. Það jafngildir 7,2% lækkun frá fjárlögum 2009. Þyngst vegur samtals 4.400 m.kr. lækkun í almannatryggingum en þar af eru 3.650 m.kr. vegna aðgerða sem tóku gildi á yfirstandi ári. Þá er gert ráð fyrir samtals 1.550 m.kr. lækkun á útgjöldum Fæðingarorlofssjóðs. Endurskoðaðar verða reglur um greiðslur úr sjóðnum sem lýtur m.a. að hlutfalli launa og hámarksgreiðslum í fæðingarorlofi. Af þeirri upphæð eru 350 m.kr. vegna aðgerða sem tóku gildi á yfirstandandi ári um lækkun hámarksgreiðslna úr Fæðingarorlofssjóði. Þá er gert ráð fyrir að með hertu eftirliti Vinnumálastofnunar með útgjöldum til atvinnuleysisbóta verði unnt að spara 750 m.kr. Aðrar hagræðingaraðgerðir nema samtals 100 m.kr. Á móti er gert ráð fyrir umtalsvert auknum útgjöldum hjá Atvinnuleysistryggingasjóði vegna atvinnuleysisbóta eða sem nemur 12.330 m.kr. Í forsendum fjárlaga 2009 var reiknað með 5,7% atvinnuleysi. Spár um atvinnuleysi á árinu 2010 gera ráð fyrir að það verði 10,6%. Á hinn bóginn er gert ráð fyrir 2.094 m.kr. lægri útgjöldum í almannatryggingum vegna endurmats á útgjaldaþróun 2009. Þá er gert ráð fyrir 800 m.kr. lægri útgjöldum hjá Atvinnuleysistryggingasjóði vegna aðgerða sem hvetur atvinnulaust fólk í nám. Það er gert með því að hækka framfærslugrunn Lánasjóðs íslenskra námsmanna en undir mennta- og menningarmálaráðuneytinu hækka því útgjöld um samsvarandi upphæð þannig að þessi aðgerð breytir ekki heildarútgjöldum ríkissjóðs. Í almannatryggingum er gert ráð fyrir fjölgun lífeyrisþega sem leiðir til 1.025 m.kr. útgjaldaaukningar og hjá Fæðingarorlofssjóði er áætlað að fjölgun fæðinga á árinu 2009 leiði til 350 m.kr. viðbótarútgjalda. Niður falla tímabundnar fjárheimildir að fjárhæð 202 m.kr. Millifærðar eru 423 m.kr. frá sjúkratryggingum vegna starfsendurhæfingar og bifreiðastyrkja öryrkja. Verðlagshækkun fjárveitinga sem teljast til tilfærslna nemur um 317 m.kr. Fjárheimildir frumvarpsins miðast við að engar hækkanir verði gerðar á bótum tilfærslukerfa á næsta ári. Í því sambandi er rétt að minna á að bótaþegar sem eru með hámarks tryggingu fengu 20% hækkun um síðustu áramót og aðrir bótaþegar fengu tæplega 10% hækkun.

Viðhalds- og stofnkostnaður er áætlaður 2.788 m.kr. og er það 1.024 m.kr. lækkun milli ára. Framlög lækka um 664 m.kr. til að mæta áformum um samdrátt í ríkisútgjöldum og skýrist það alfarið með fækkun lánsheimilda til leiguíbúða með niðurgreiddum vöxtum. Því til viðbótar falla niður framlög að fjárhæð 360 m.kr. sem veitt voru til tímabundinna stofnkostnaðarverkefna. Þar af falla niður 300 m.kr. til Framkvæmdasjóðs fatlaðra til undirbúnings og uppbyggingar búsetuúræða fyrir geðfatlaða og 60 m.kr. framlag til Varasjóðs húsnæðismála. Vikið er nánar að áformum um sparnað og forgangsröð útgjalda og helstu útgjaldabreytingar í greinargerð um viðkomandi fjárlagaliði hér á eftir

Skipting áætlaðra útgjalda ráðuneytisins árið 2010 eftir helstu málefnaflokkum er sýnd í myndinni hér á eftir.

Skuldbindandi samningar

Félags- og tryggingamálaráðuneytið hefur á síðustu árum gert samninga við samtök, einkaaðila og sveitarfélög um verkefni sem áætlað er að nemi samtals um 4.037 m.kr. á yfirstandandi ári. Þessir samningar eru tilgreindir í töflunni hér á eftir. Fjárhæðir í töflunni, að undanskildu árinu 2009, eru á áætluðu verðlagi ársins 2010 og miðast við hámarks skuldbindingu en geta orðið lægri ef t.d. forsendur, sem kveðið er á um í sumum samningum, taka breytingum. Samtals nema samningarnir 2,9% af heildargjöldum ráðuneytisins á árinu 2010.

Skuldbindandi samningum ráðuneyta er skipað í þrjá flokka í frumvarpinu: A, B og C. Samningar sem félags- og tryggingamálaráðuneytið stendur að ásamt fjármálaráðuneytinu skv. heimild í 30. gr. fjárreiðulaga eru merktir með bókstafnum A í töflunni og er kostnaður vegna þeirra áætlaður 3.888 m.kr. á yfirstandandi ári. Engir samningar falla undir B flokk en þar undir falla samningar sem bæði ráðuneytin standa að. Að lokum eru 148 m.kr. áætlaðar vegna samninga sem félags- og tryggingamálaráðuneytið stendur eitt að en þeir eru auðkenndir með bókstafnum C í töflunni.

Þar sem gert er ráð fyrir að þjónusta við fatlaða verði hjá sveitarfélögum frá og með árinu 2011 hefur í langflestum tilvikum aðeins verið samið til þess tíma við sveitarfélög og félagasamtök um þjónustu við fatlaða. Gert er ráð fyrir að þeir samningar sem renna út í árslok 2009 verði flestir endurnýjaðir til ársloka 2010.

Hér á eftir er fjallað um helstu breytingar í fjármálum málaflokka og stofnana sem heyra undir félags- og tryggingamálaráðuneytið.

Ráðuneyti

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 101 Félags- og tryggingamálaráðuneytið, aðalskrifstofa; 190 Ýmis verkefni og 199 Ráðstöfunarfé.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 64,6 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar launa- og verðlagsbreytingar. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að draga úr útgjöldum málefnaflokksins sem nemur 58 m.kr. til að mæta kröfu um sparnað í ríkisfjármálum og svarar það til 11% samdráttar í útgjöldum miðað við gildandi fjárlög. Helstu breytingar eru þessar:

101 Félags- og tryggingamálaráðuneytið, aðalskrifstofa. Gert er ráð fyrir að rekstrargjöld dragist saman um 19,2 m.kr. á næsta ári að frátöldum launa- og verðlagshækkunum. Þeirri lækkun verður náð með endurskoðun á launastefnu og öðrum aðgerðum í samræmi við markmið ríkisstjórnarinnar um aðhald í ríkisfjármálum. Aðrar breytingar skýrast af launa- og verðlagshækkunum ásamt hækkun tryggingargjalds launa og endurmati á launaforsendum fjárlaga 2009 og nema þær samtals 8,1 m.kr.

190 Ýmis verkefni. Gert er ráð fyrir að rekstrargjöld nemi um 154,1 m.kr. á næsta ári og jafngildir það um 45,4 m.kr. lækkun að raungildi frá fjárlögum þessa árs. Skýrist það af þremur tilefnum. Í fyrsta lagi er dregið úr kostnaði um 35 m.kr. vegna starfa nefnda og ráða í samræmi við samþykkt ríkisstjórnarinnar um aðhald í ríkisrekstri. Það er gert með því að dreifa yfir lengra tímabil ýmsum verkefnum samkvæmt aðgerðaráætlun í þágu barna sem ráðuneytið ber ábyrgð á. Í öðru lagi lækka fjárheimildir um 5 m.kr. vegna flutninga verkefna til dómsmála- og mannréttindaráðuneytis sem ætlaðar eru til aðgerða gegn mannsali. Í þriðja lagi falla niður 6 m.kr. til verkefna íslenska upplýsingasamfélagsins. Aðrar breytingar á fjárheimildum skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, sem samtals nema 5,8 m.kr.

Húsnæðismál

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 205 Leiguíbúðir og 207 Varasjóður húsnæðismála.

205 Leiguíbúðir. Frumvarpið gerir ráð fyrir að framlag til þessa liðar lækki um 664 m.kr. Skýrist sú lækkun með því að gert er ráð fyrir verulegri fækkun lána til leiguíbúða sem veitt eru með niðurgreiddum vöxtum. Í stað lána til allt að 400 leiguíbúða eins og heimild var fyrir í fjárlögum 2009 er miðað við að fjöldi lána verði 150 á árinu 2010. Lánin eru veitt þeim aðilum sem leigja íbúðir til einstaklinga er uppfylla skilyrði um tekju- og eignamörk samkvæmt VIII. kafla húsnæðislaga. Þau bera 3,5% vexti og greiðir ríkissjóður muninn milli almennra útlánsvaxta Íbúðalánasjóðs sem nú eru 5,1% að frádregnu afskriftar- og uppgreiðsluálagi sem er samtals 0,7%. Vaxtamunur 2010 er því áætlaður 0,9%. Skuldbinding ríkissjóðs vegna þessara framlaga til niðurgreiðslu vaxta er áætluð 436 m.kr. út lánstímann sem er 50 ár miðað við 5% ávöxtunarkröfu.

207 Varasjóður húsnæðismála. Framlag til liðarins að fjárhæð 60 m.kr. fellur niður. Til Varasjóðs húsnæðismála var stofnað með samkomulagi ríkissjóðs og Sambands íslenskra sveitarfélaga í apríl 2002. Samkvæmt því samkomulagi var gert ráð fyrir að ríkissjóður legði sjóðnum til 60 m.kr. árlega í fimm ár. Árið 2007 var samkomulag þetta framlengt til þriggja ára, eða til ársloka 2009.

Stjórnsýslustofnanir

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 302 Ríkissáttasemjari, 313 Jafnréttisstofa og 331 Vinnueftirlit ríkisins.

Heildarfjárveiting til málaflokksins lækkar um 53,5 m.kr. frá gildandi fjárlögum að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Gert er ráð fyrir að rekstrarútgjöld málaflokksins lækki um 60 m.kr. frá fjárlögum 2009. Það svarar til 10% samdráttar í rekstri. Helstu breytingar eru þessar:

302 Ríkissáttasemjari. Gert er ráð fyrir að rekstrargjöld dragist saman um 5,9 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum. Fjárheimild embættisins lækkar um 10% frá fjárlögum 2009 og er gert ráð fyrir að stofnunin fylgi markmiðum ríkisstjórnarinnar um aðhaldsaðgerðir til að draga úr ríkisútgjöldum. Aðrar breytingar eru launa- og verðlagshækkanir ásamt hækkun tryggingargjalds launa og endurmati á launaforsendum fjárlaga 2009 og nema þær samtals 2,2 m.kr.

313 Jafnréttisstofa. Gert er ráð fyrir að rekstrargjöld nemi um 60,5 m.kr. á næsta ári og jafngildir það 5,8 m.kr. lækkun að raungildi frá fjárlögum þessa árs. Stofnuninni er ætlað að lækka rekstrarútgjöld sín um 6,6 m.kr. eða 10% frá fjárlögum 2009 með aðgerðum í samræmi við samþykktir ríkisstjórnarinnar. Aðrar breytingar eru launa- og verðlagshækkanir ásamt hækkun tryggingargjalds launa og endurmati á launaforsendum fjárlaga 2009 og nema þær samtals 1,1 m.kr.

331 Vinnueftirlit ríkisins. Frumvarpið gerir ráð fyrir að rekstrargjöld nemi um 439,4 m.kr. á næsta ári og er það 41,8 m.kr. lækkun að raungildi frá fjárlögum ársins 2009. Gerð er krafa um 10% lækkun útgjalda sem stofnuninni verður gert að ná fram með aðgerðum eins og endurskoðun launastefnu og sparnaði í ferða- og aksturskostnaði. Aðrar breytingar eru launa- og verðlagshækkanir ásamt hækkun tryggingargjalds launa og endurmati á launaforsendum fjárlaga 2009 og nema þær samtals 12,5 m.kr.

Málefni barna

Til þessa málaflokks telst fjárlagaliðurinn 400 Barnaverndarstofa.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 12,7 m.kr. að meðtöldum launa- og verðlagsbreytingum.

400 Barnaverndarstofa. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld um 43 m.kr. á næsta ári að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Lækkunin svarar til 5% frá fjárlögum 2009. Gert er ráð fyrir að sparnaðurinn nái jafnt til þjónustu sem veitt er af stofnunum Barnaverndarstofu og þjónustu sem veitt er af aðilum samkvæmt þjónustusamningum við Barnaverndarstofu. Stofnunin þarf þannig að grípa til aðgerða til að lækka rekstrarútgjöld sín í samræmi við þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur samþykkt um sparnað í ríkisfjármálum, svo sem með endurskoðun á launastefnu og aðhalds í ferðakostnaði. Jafnframt er gert ráð fyrir að stofnunin taki til endurskoðunar samninga við rekstraraðila sem bundnir eru vísitöluviðmiðum. Aðrar breytingar eru launa- og verðlagshækkanir ásamt hækkun tryggingargjalds launa og endurmati á launaforsendum fjárlaga 2009 og nema þær samtals 30,3 m.kr.

Málefni fatlaðra

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málaflokks: 700 Málefni fatlaðra; 701-708 Málefni fatlaðra, svæðisskrifstofur; 711 Styrktarfélag vangefinna; 720 Skálatúnsheimilið Mosfellsbæ; 722 Sólheimar Grímsnesi; 750 Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins; 755 Þjónustu- og þekkingarmiðstöð blindra og sjónskertra og 795 Framkvæmdasjóður fatlaðra.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 404 m.kr. að raungildi frá fjárlögum líðandi árs. Lækkunin skýrist af fjórum megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda í málefnaflokki fatlaðra vegna aðhalds í ríkisfjármálum 363,3 m.kr. eða 3,5% af rekstrarumfangi ársins 2009. Í öðru lagi er felld niður fjárheimildir meðal annars 300 m.kr. til Framkvæmdasjóðs fatlaðra vegna átaks í þjónustu við geðfatlaða. Í þriðja lagi eru launa- og verðlagshækkanir sem nema 343,9 m.kr. Í fjórða lagi hækka framlög til þjónustu við geðfatlaða um 124,9 m.kr. Gerð er grein fyrir sundurliðun fjárhæðarinnar undir viðkomandi fjárlagalið.

700 Málefni fatlaðra. Samkvæmt frumvarpinu hækka gjöld liðarins um 82,8 m.kr. á næsta ári að raungildi. Hækkunin skýrist af þremur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 43,1 m.kr. Í öðru lagi er farið fram á 100 m.kr. fjárveitingu í samræmi við áætlum um rekstur þjónustuúrræða fyrir geðfatlaða. Í þriðja lagi er óskað eftir að millifærðar verði 24,9 m.kr. frá Landspítala Háskólasjúkrahúsi. Tillagan byggir á samkomulagi um útskriftir af geðsviði spítalans á vegum átaks í þjónustu við geðfatlaða. Aðrar breytingar skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, sem samtals nema 10,5 m.kr.

701 Málefni fatlaðra, Reykjavík. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 37,7 m.kr. að raungildi frá fjárlögum 2009. Breytingin skýrist af tveimur tilefnum: Í fyrsta lagi af 80 m.kr. lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum. Í öðru lagi af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, samtals um 156 m.kr.

702 Málefni fatlaðra, Reykjanesi. Samkvæmt fumvarpinu lækka útgjöld liðarins um 23 m.kr. að raungildi frá fjárlögum 2009. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 51 m.kr. Í öðru lagi af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, samtals 112,7 m.kr.

703 Málefni fatlaðra, Vesturlandi. Samkvæmt frumvarpinu hækka rekstrargjöld liðarins um 4 m.kr. að raungildi frá fjárlögum 2009. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 9 m.kr. Í öðru lagi eru breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 14,7 m.kr.

704 Málefni fatlaðra, Vestfjörðum. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 1 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 4 m.kr. Í öðru lagi eru breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 10,4 m.kr.

705 Málefni fatlaðra, Norðurlandi vestra. Samkvæmt frumvarpinu hækka rekstrargjöld liðarins um 4,5 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 10,2 m.kr. Í öðru lagi eru breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 18,2 m.kr.

706 Málefni fatlaðra, Norðurlandi eystra. Samkvæmt frumvarpinu hækka rekstrargjöld liðarins um 12,8 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi af lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 28,4 m.kr. Í öðru lagi eru breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 50,4 m.kr.

707 Málefni fatlaðra, Austurlandi. Samkvæmt frumvarpinu hækka rekstrargjöld liðarins um 6,5 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af þremur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 9,2 m.kr. Í öðru lagi er lagt til að 8,0 m.kr. verði millifærðar af lið 700 Málefni fatlaðra vegna þjónustusamnings við sambýlið Hólabrekku í Hornafirði. Í þriðja lagi eru breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 14 m.kr.

708 Málefni fatlaðra, Suðurlandi. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 8,9 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af þremur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 15,3 m.kr. Í öðru lagi af tímabundið 1,5 m.kr. framlag til viðgerða á húsnæði fellur niður. Í þriðja lagi af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 25 m.kr.

711 Styrktarfélag vangefinna. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins 9,9 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 19,3 m.kr. Í öðru lagi eru breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 27,9 m.kr.

720 Skálatúnsheimilið, Mosfellsbæ. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 4,9 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 9,7 m.kr. Í öðru lagi af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 17,3 m.kr.

722 Sólheimar í Grímsnesi. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 5,8 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af þremur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 7,1 m.kr. Í öðru lagi fellur niður tímabundið 2 m.kr. framlag vegna tjóns sem varð í vatnsveðri. Í þriðja lagi eru breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 12,7 m.kr.

750 Greiningar- og ráðgjafarstöð ríkisins. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 40,2 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi af lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 45,0 m.kr. sem svarar til 10% af rekstrarumfangi ársins 2009. Í öðru lagi af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 7,8 m.kr.

755 Þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda og sjónskerta. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 27,7 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af tveimur megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda vegna aðhalds í ríkisfjármálum um 30 m.kr. sem svarar til 10% af rekstrarumfangi ársins 2009. Í öðru lagi af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 5,9 m.kr.

795 Framkvæmdasjóður fatlaðra. Samkvæmt frumvarpinu lækka rekstrargjöld liðarins um 300 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagsbreytingum. Lækkunin skýrist af 300 m.kr. fjárheimild vegna átaks í uppbygginu búsetuúrræða fyrir geðfatlaða sem felld er niður. Til átaksins var varið 1.000 m.kr. af söluandvirði Símans og var lokafjárveiting 300 m.kr. afgreidd með fjárlögum 2009. Áhrif kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkana og hækkun tryggingagjalds á launaveltu nema samtals 0,4 m.kr.

Vinnumál

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 980 Vinnumálastofnun; 981 Vinnumál; 982 Ábyrgðasjóður launa; 983 Foreldrar langveikra eða alvarlegra fatlaðra barna; 984 Atvinnuleysistryggingasjóður; 985 Félagsmálaskóli alþýðu; 987 Tryggingasjóður sjálfstætt starfandi einstaklinga; 988 Starfsendurhæfing og 989 Fæðingarorlof.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins hækkar um 10.604,1 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar launa- og verðlagsbreytingar. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að draga úr útgjöldum málefnaflokksins sem nemur 2.439 m.kr. á verðlagi gildandi fjárlaga. Annars vegar er um að ræða 110 m.kr. lækkun rekstrarútgjalda og hins vegar 2.329 m.kr. lækkun tilfærsluútgjalda. Lagt er til að fjárheimildir til greiðslu atvinnuleysisbóta hækki um 12.330 m.kr. þar sem spár gera ráð fyrir að atvinnuleysi aukist og verði að jafnaði 10,6% á árinu 2010. Helstu ráðstafanir til lækkunar á tilfærsluútgjöldum eru: Fjárveiting til Fæðingarorlofssjóðs lækkar um 1.550 m.kr. og framlag til Atvinnuleysistryggingasjóðs lækkar um 750 m.kr. Nánari skýringar á forsendum þessara lækkana koma fram undir viðkomandi fjárlagaliðum. Aðrir tilfærsluliðir lækka samtals um 29 m.kr. Í frumvarpinu er lögð til 75 m.kr. tímabundin hækkun á framlag til Vinnumálastofnunar til að mæta álagi á stofnunina samfara stórauknu atvinnuleysi og til að efla eftirlit hennar með greiðslum atvinnuleysisbóta. Á hinn bóginn falla niður samtals 200 m.kr. af framlögum sem veitt voru til tímabundinna verkefna. Þar af eru 140 m.kr. sem veittar voru á árinu 2008 til að mæta samdrætti í þorskveiðum. Loks má nefna að almennar launa- og verðlagsbreytingar nema um 284,4 m.kr.

980 Vinnumálastofnun. Gert er ráð fyrir að útgjöld stofnunarinnar aukist um 52,3 m.kr að raungildi frá fjárlögum 2009. Skýrist það af þremur tilefnum: Í fyrsta lagi er lagt til að rekstrarheimildir stofnunarinnar hækki um 79,5 m.kr. Sú fjárhæð skiptist þannig að 75 m.kr. eru ætlaðar til að mæta auknu umfangi stofnunarinnar samhliða vaxandi atvinnuleysi og til að efla eftirlit með greiðslum atvinnuleysisbóta. Þá eru 4,5 m.kr. ætlaðar til þátttöku stofnunarinnar í greiðslu húsaleigu fyrir Fjölsmiðjuna. Í öðru lagi er gerð krafa um 30 m.kr. lækkun rekstrarútgjalda í samræmi við sparnaðarátak í ríkisrekstri. Svarar það til 4% lækkunar rekstrarútgjalda í fjárlögum 2009. Gert er ráð fyrir að stofnunin endurskoði launastefnu sína, dregið verði úr greiðslum fyrir setu í stjórnum og nefndum og aðhalds verði gætt í ferðakostnaði og aðkeyptri þjónustu. Þá nema áhrif kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkana og hækkun tryggingagjalds á launaveltu nema samtals 7,5 m.kr. til hækkunar.

981 Vinnumál. Útgjöld liðarins lækka um 19,6 m.kr. að frádregnum almennum verðlagsbreytingum. Fjárheimildir eru lækkaðar um 20,3 m.kr. eða 10% til að mæta markmiði um aðhald í ríkisútgjöldum. Þar af er 6,5 m.kr. fjárheimild sem runnið hefur til hagdeilda aðila vinnumarkaðarins og til þátttöku þeirra í erlendu vinnumálasamstarfi. Áhrif kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkana og hækkun tryggingagjalds á launaveltu nema samtals 4,8 m.kr

982 Ábyrgðasjóður launa. Áætlað er að útgjöld sjóðsins á næsta ári verði 1.773 m.kr. sem er lækkun um 110 m.kr. frá fjárlögum yfirstandandi árs. Annars vegar skýrist þessi lækkun af breytingu sem gerð var með lögum nr. 70/2009 um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Þar var felld niður ábyrgð sjóðsins á kröfu lífeyrissjóða um lífeyrisiðgjöld sem falla í gjalddaga á svokölluðu ábyrgðartímabili en fjárhæðin nemur 70 m.kr. Hins vegar skýrist lækkunin af 40 m.kr. breytingu á vaxtaskuld Ábyrgðasjóðs launa við ríkissjóð.

983 Foreldrar langveikra eða alvarlegra fatlaðra barna. Lagt er til að heimild liðarins lækki um 60 m.kr. að raungildi þar sem útgjöld hafa reynst vera umtalsvert lægri en áætlað er í fjárlögum 2009.

984 Atvinnuleysistryggingasjóður. Gert er ráð fyrir að útgjöld sjóðsins á næsta ári verði 29.666 m.kr. sem er hækkun um 11.957 m.kr. að raungildi frá fjárlögum yfirstandandi árs. Breytingar á útgjöldum sjóðsins skýrast af eftirfarandi fimm tilefnum: Í fyrsta lagi er farið fram á 12.330 m.kr. hækkun heimildar til að mæta spá um 10,6% atvinnuleysi á árinu 2010. Í forsendum fjárlaga 2009 var miðað við 5,7% atvinnuleysi. Áætlað er að á vinnumarkaði verði um 164.000 manns og má því gera ráð fyrir að um 17.400 manns verði að jafnaði án atvinnu á árinu. Í öðru lagi þá aukast útgjöld sjóðsins um 1.313 m.kr. þar sem vaxtatekjur hans af inneign hjá ríkissjóði af óráðstöfuðu atvinnutryggingagjaldi verða engar á árinu 2010. Í stað vaxtatekna sem áætlaðar voru um 873 m.kr. í fjárlögum 2009 falla á sjóðinn vaxtagjöld að fjárhæð 440 m.kr. þar sem tekjur hans af atvinnutryggingagjaldi standa ekki undir greiðslu atvinnuleysisbóta. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að útgjöld sjóðsins lækki um 750 m.kr. með hertu eftirliti Vinnumálastofnunar með greiðslum atvinnuleysisbóta. Gerðar verða sérstakar ráðstafanir til að halda utan um og mæla árangur af þessu eftirliti. Í fjórða lagi er gert ráð fyrir að útgjöld sjóðsins lækki um 800 m.kr. með hækkun á framfærslugrunni Lánasjóðs íslenskra námsmanna til að hvetja atvinnulaust fólk í nám. En útgjöld hækka um samsvarandi upphæð undir mennta- og menningarmálaráðuneytinu þannig að þessi aðgerð breytir ekki heildarútgjöldum ríkissjóðs. Sú breyting miðar að því að hvetja fólk án atvinnu til náms. Í fimmta lagi fellur niður tímabundin 140 m.kr. fjárheimild frá árinu 2008 sem ætluð var til að draga úr neikvæðum áhrifum af samdrætti í þorskveiðum og auðvelda þannig fiskvinnslufyrirtækjum að halda starfsfólki á launaskrá. Áhrif verðlagshækkana og hækkun tryggingagjalds á launaveltu nema samtals 9,4 m.kr. til hækkunar.

985 Félagsmálaskóli alþýðu. Lagt er til að framlag til liðarins lækki um 10 m.kr. á næsta ári að frátöldum almennum verðlagsbreytingum. Áhrif verðlagshækkana og hækkun tryggingagjalds á launaveltu nema samtals 0,3 m.kr. til hækkunar

988 Starfsendurhæfing. Fjárheimild þessa liðar er flutt af fjárlagalið 08-206 Sjúkratryggingar. Verkefni þetta hefur verið á forræði forsætisráðuneytisins og umsýsla á vegum Sjúkratryggingastofnunar en hvoru tveggja mun flytjast til félags- og tryggingamálaráðuneytisins. Fjármunirnir eru nýttir til að fylgja eftir tillögum örorkumatsnefndar um leiðir til að efla starfsendurhæfingu og aðrar fyrirbyggjandi aðgerðir sem til lengri tíma litið geta komið í veg fyrir ótímabæra skerðingu á starfsorku.

989 Fæðingarorlof. Samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir að gjöld sjóðsins á næsta ári verði 9.679 m.kr. og lækki um 1.557,2 m.kr. að raungildi frá gildandi fjárlögum. Lækkunin milli ára skýrist af fjórum megin tilefnum: Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að útgjöld sjóðsins lækki um 350 m.kr. vegna breytingar á hámarksgreiðslu til foreldra í fæðingarorlofi sem gerð var með lögum nr. 70/2009 um ráðstafanir í ríkisfjármálum. Samkvæmt lögunum verður hámarksgreiðsla til foreldris í fæðingarorlofi 350.000 kr. á mánuði. Í öðru lagi er gert ráð fyrir að útgjöld sjóðsins lækki um 1.200 m.kr. vegna endurskoðunar á reglum um greiðslur úr sjóðnum sem lýtur m.a. að hlutfalli launa og hámarksgreiðslum í fæðingarorlofi. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að útgjöld sjóðsins aukist um 350 m.kr. í samræmi við fjölgun fæðinga á árinu 2009. Í fjórða lagi er gert ráð fyrir 263 m.kr. hækkun útgjalda vegna breytinga á launavísitölu milli áranna 2008 og 2009. Í fjórða lagi eru aðrar breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 1,6 m.kr.

Almannatryggingar

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 821 Tryggingastofnun ríkisins; 825 Bætur samkvæmt lögum um félagslega aðstoð; 827 Lífeyristryggingar og 831 Eftirlaunasjóður aldraðra.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins verður samkvæmt frumvarpinu 60.179 m.kr. og lækkar um 5.494 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar launa- og verðlagshækkanir. Með lögum nr. 70/2009 um ráðstafanir í ríkisfjármálum voru gerðar nokkrar breytingar á ákvæðum um almannatryggingar og málefni aldraðra sem gert er ráð fyrir að lækki útgjöld almannatrygginga um alls 3.650 m.kr. á næsta ári. Breytingarnar fólu meðal annars í sér; lækkun á frítekjumarki vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega við útreikning á frítekjumarki, skerðingu grunnlífeyris vegna lífeyrissjóðstekna, skerðingu aldurstengdar uppbótar vegna tekna og hækkun skerðingarhlutfalls tekjutryggingar. Við ákvarðanir um breytingar á greiðslum var lögð áhersla á að verja kjör tekjulægstu lífeyrisþeganna. Sú lágmarks framfærslutrygging sem ákveðin var á árinu 2008 og nemur nú 180.000 kr. á mánuði hjá lífeyrisþegum sem búa einir og 153.500 kr. hjá lífeyrisþegum sem ekki njóta heimilisuppbótar hefur ekki breyst. Þessar aðgerðir hafa engin áhrif á töluverðan hluta af lífeyrisþegum. Miðað við útgreiðslur eftir breytingarnar voru rúmlega 13.000 lífeyrisþegar með óbreyttar greiðslur frá Tryggingastofnun. Þess ber að geta að hluti af breytingum í almannatryggingum, þ.e. frítekjumark á lífeyrissjóðstekjur ellilífeyrisþega, tryggði um 4.500 ellilífeyrisþegum hærri greiðslur frá Tryggingastofnun. Útgjöld verða að auki lækkuð um 800 m.kr. með sértækum aðgerðum og sparnaði í rekstri Tryggingastofnunar. Þá er áætlað að útgjöld til almannatrygginga lækki um 2.094 m.kr. með hliðsjón af þróun útgjalda á árinu 2009. Umtalsverðar breytingar hafa verið gerðar á bótum almannatrygginga á liðnum árum og nokkur óvissa hefur verið í mati á kostnaði þeirra breytinga. Gert er ráð fyrir að útgjöldin aukist um 1.025 m.kr. sökum fjölgunar bótaþega. Loks eru millifærðar frá sjúkratryggingum 120 m.kr. sem tengjast bifreiðastyrkjum lífeyrisþega.

821 Tryggingastofnun ríkisins. Lagt er til að heimild liðarins lækki um 26 m.kr. að raungildi frá fjárlögum 2009. Framlög til rekstrar eru lækkuð um 40 m.kr. með hliðsjón af sparnaðarátaki í rekstri stofnana. Fjárhæðin svarar til að vera 4,2% af rekstrarveltu stofnunarinnar í fjárlögum 2009. Gert er ráð fyrir að stofnunin endurskoði launastefnu sína, fyrirkomulag greiðslna fyrir setu í stjórn stofnunarinnar verði endurskoðað og aðhalds verði gætt í ferðakostnaði og aðkeyptri þjónustu. Framlag til verkefnis íslenska upplýsingasamfélagsins lækkar um 2 m.kr. og verður 10 m.kr. á næsta ári. Aðrar breytingar á fjárheimildum stofnunarinnar skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, sem samtals nema 12,1 m.kr.

825 Bætur samkvæmt lögum um félagslega aðstoð. Útgjöld bóta samkvæmt lögum um félagslega aðstoð eru áætluð 10.503 m.kr. á næsta ári og hækka um 901 m.kr. frá fjárlögum 2009. Breytingar á útgjöldum liðarins skýrast af sex megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækka útgjöldin um 259 m.kr. vegna breytinga á ákvæðum laga um almannatryggingar og málefni aldraðra, samanber þau atriði sem tiltekin eru hér að framan og rakin eru nánar í umfjöllun um lið 827 Lífeyristryggingar. Í öðru lagi er gert ráð fyrir að breyting verði gerð á fyrirkomulagi útgreiðslna m.a. þannig að þær renni með skilvirkari hætti til þeirra sem eiga rétt til þeirra og má gera ráð fyrir að það dragi úr útgjöldum þessa bótaflokks um 500 m.kr. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að útgjöld liðarins lækki um 971 m.kr. með hliðsjón af þróun útgjalda á árinu 2009. Þetta endurmat er nokkuð mismunandi eftir bótaflokkum. Þannig er gert ráð fyrir að kostnaður nokkurra bótaflokka hækki, svo sem endurhæfingarlífeyrir, en aðrir bótaflokkar lækki. Í fjórða lagi er lögð til 243 m.kr. hækkun vegna fjölgunar bótaþega. Í fimmta lagi eru millifærðar af lið 827 Lífeyristryggingar alls 2.238 m.kr. Þar er um að ræða fjárhæðir á tveimur viðföngum, 827-126 Sérstök viðbót ellilífeyrisþega og 827-127 Sérstök viðbót örorkulífeyrisþega sem sameinuð eru á nýju viðfangsefnanúmeri 825-152 Sérstök uppbót lífeyrisþega. Í sjötta lagi eru millifærðar frá sjúkratryggingum 120 m.kr. Um er að ræða fjármuni sem varið hefur verið til greiðslu á bifreiðastyrkjum til lífeyrisþega og hreyfihamlaðra. Með þeirri breytingu eru allir fjármunir sem varið er til slíkra styrkja vistaðir á einum og sama stað. Einn þáttur í þeirri breytingu er millifærsla á 875 m.kr. sem lögð er til af viðfangsefni 825-151 Frekari uppbætur á viðfangsefni 825-1.55 Bifreiðakostnaður.

827 Lífeyristryggingar. Bætur lífeyristrygginga eru áætlaðar 48.678 m.kr. á næsta ári og lækka um 6.250 m.kr. frá fjárlögum 2009. Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að þær breytingar sem gerðar voru á ákvæðum laga um almannatryggingar og málefni aldraðra lækki útgjöld liðarins um 3.391 m.kr. Með þeim breytingum var frítekjumark vegna atvinnutekna ellilífeyrisþega lækkað úr því að vera tæpar 110 þús. kr. á mánuði í 40 þús. kr. Þessi breyting hefur ekki áhrif á frítekjumark örorkulífeyrisþega. Svokölluð 60% regla var afnumin en samkvæmt henni gátu lífeyrisþegar valið milli frítekjumarks og þess að telja 60% af atvinnutekjum til tekna við útreikning tekjutryggingar. Með lögunum var gerð sú breyting að lífeyrissjóðstekjur hafa áhrif á útreikning elli- og örorkulífeyris. Greiðslur aldurstengdra örorkuuppbóta voru með lögunum tekjutengdar. Þá var ákveðið að hækka skerðingarhlutfall tekjutryggingar úr rúmum 38% í 45% og mun það hlutfall gilda til 31. desember 2013. Samhliða var sett 10.000 kr. frítekjumark vegna lífeyrissjóðstekna aldraðra, sem ólíkt hinum aðgerðunum mun ekki leiða til lækkunar útgjalda heldur auka útgjöldin um 700 m.kr. Í öðru lagi er gert ráð fyrir að útgjöld liðarins lækki um 1.123 m.kr. með hliðsjón af þróun útgjalda á árinu 2009. Í þriðja lagi er reiknað með að útgjöld aukist um 782 m.kr. sökum fjölgunar bótaþega. Reiknað er með að bótaþegum fjölgi milli áranna 2009 og 2010 um 1–3,5%, nokkuð mismunandi eftir bótaflokkum. Þannig er miðað við að öldruðum fjölgi um 2,2%. Í fjórða lagi er gert ráð fyrir að með hertu eftirliti verði útgjöld liðarins lækkuð um 250 m.kr. Sérstakar ráðstafanir verða gerðar til að halda utan um og mæla árangur af eftirlitinu. Í fimmta lagi eru millifærðar af liðnum 2.238 m.kr. yfir á liðinn 825 Bætur samkvæmt lögum um félagslega aðstoð, sambanber skýringu undir þeim lið.

831 Eftirlaunasjóður aldraðra. Áætlað er að hlutur ríkissjóðs í eftirlaunum aldraðra verði 58,3 m.kr. á næsta ári samanborið við 57,3 m.kr. framlag í fjárlögum 2009. Sjóðurinn greiðir lífeyri til þeirra sem fæddir eru árið 1915 eða fyrr og njóta lítilla eða engra réttinda úr lífeyrissjóðum.

Málefni aldraðra

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 505 Öldrunarstofnanir, almennt; 515 Framkvæmdasjóður aldraðra; 555 Dvalarrými aldraðra, önnur; 562 Dagvistun aldraðra, aðrar svo og fjárlagaliðir einstakra dvalar- og hjúkrunarheimila.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins hækkar um 720,2 m.kr. frá fjárlögum 2009 þegar frá eru taldar almennar launa- og verðlagsbreytingar. Framlög til rekstrar öldrunarstofnana lækka um 967 m.kr. vegna kröfu um hagræðingu í rekstri og svarar sú fjárhæð til 5% af rekstrarveltu fjárlaga 2009. Kröfu um lækkun útgjalda er annars vegar mætt með lækkun daggjalda og hins vegar með fækkun heimilaðra rýma. Þannig er miðað við að heimiluðum rýmum á hjúkrunarheimilum fækki um 22 og dvalarrýmum um 83. Útgjöld lækka vegna þessa um 410 m.kr. Engin breyting er gerð á fjölda rýma í dagvistun. Útgjaldalækkun vegna breytinga á fjárhæð daggjalda nemur um 556 m.kr. Gert er ráð fyrir að daggjöld á hjúkrunarrýmum lækki um 3,5%, á dvalarheimilum um 2,5% og um 5% á dagvistarrýmum. Launa- og verðlagsbreytingar eru áætlaðar 996 m.kr. Aðrar breytingar sem leiða af hækkun tryggingagjalds á launaveltu og hækkun vegna breytinga á fasteignagjöldum nema samtals 246 m.kr.

505 Öldrunarstofnanir, almennt. Gert er ráð fyrir að útgjöld liðarins sem er safnliður lækki um 385,1 m.kr. og er sú lækkun öll í rekstri. Í byggingu eru 3 hjúkrunarheimili sem staðsett eru í Reykjavík, Kópavogi og Ólafsvík. Þessi heimili verða fullbyggð á árinu 2010. Þá er sótt um heimild til að hefja framkvæmdir við byggingu nýs heimilis á Eskifirði. Aðrar breytingar skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, sem samtals nema 77,1 m.kr.

515 Framkvæmdasjóður aldraðra. Gert er ráð fyrir að fjárheimild sjóðsins verði óbreytt milli ára. Sjóðurinn fær tekjur af sérstöku gjaldi, sem skattstjórar leggja á þá sem skattskyldir eru og kemur það til endurskoðunar við afgreiðslu fjárlaga hvert ár. Frumvarpið gerir ráð fyrir að gjaldið hækki um 11,5% og verði kr. 8.400 í stað 7.534 kr. Gjaldið hefur breyst til samræmis við byggingarvísitölu og hefði samkvæmt þeim framreikningi hækkað um 29,6%, sem var hækkun byggingarvísitölunnar milli desember 2007 og desember 2008.

521-554 Hjúkrunarheimili. Gert er ráð fyrir að framlög ríkissjóðs til reksturs hjúkrunarheimila á fjárlagaliðum 521–554 nemi 16.894 m.kr. og hækkar samtala fjárlagaliðanna um 354 m.kr. að frátöldum launa- og verðlagshækkunum. Lagt er til að lækka útgjöld um 465,1 m.kr. til að mæta hagræðingarkröfu ríkistjórnarinnar. Aðrar breytingar eru til komin vegna áhrif kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkana og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, sem nema samtals 9,4 m.kr.

555 Dvalarrými aldraðra, önnur. Framlag til þessa liðar er áætlað 547 m.kr. og lækkar um 44,8 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum. Gert er ráð fyrir að lækka útgjöldin um 60,4 m.kr. til að mæta áformum ríkisstjórnarinnar um hagræðingu í ríkisfjármálum. Til þess að ná þessu markmiði verður heimiluðum rýmum fækkað um 16 og daggjald lækkað um 2,5%. Launa- og verðlags-breytingar annars vegar og breytingar sem leiða af hækkun tryggingagjalds á launaveltu og hækkun vegna breytinga á fasteignagjöldum hins vegar nema samtals 41 m.kr.

556-562 Dagvistun aldraðra. Gert er ráð fyrir að framlag til þeirra heimila sem undir fjárlagaliðina falla nemi 881 m.kr. og lækki um 38 m.kr. að raungildi frá fjárlögum 2009. Breytingin skýrist af tveimur þáttum. Í fyrsta lagi lækka útgjöld um 43,3 m.kr. til að mæta hagræðingarkröfu ríkisstjórnarinnar en gert er ráð fyrir að lækka daggjald í dagvistum um 5% til að ná þessum markmiðum. Í öðru lagi vegna áhrifa launa- og verðlagsbóta og breytingar sem leiða af hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem alls nema 48,7 m.kr.

Sundurliðun fjárveitinga á öldrunarheimili sem falla undir fjárlagaliði 521–562 er sýnd í töflunni á næstu síðu.

Frá árinu 2003 hefur verið stuðst við reiknilíkan til skiptingar heildarfjárhæðar á hjúkrunarrými. Daggjöld vegna hjúkrunarrýma eru reiknuð út í samræmi við breytingu á umönnunarþyngd. Líkanið skiptir heildarfjárhæð á milli hjúkrunarheimila að teknu tillit til fjölda hjúkrunarrýma og stærðarhagkvæmni. Hjúkrunarheimilið Sóltún, Reykjavík fær einnig greidd daggjöld í samræmi við umönnunarþyngd er á hinn bóginn ekki hluti af reiknilíkani sem skiptir heildarfjárhæð milli öldrunarheimila. Grunngjald miðað við þyngdarstuðulinn 1.00 er samkvæmt frumvarpinu 19.416 kr. og er þá miðað við 100% nýtingu án húsnæðisgjalds. Gjaldið miðast við að tiltekin lágmarksþjónusta sé veitt í faglegri umönnun, aðbúnaði og annarri þjónustu. Framlag til hvers heimilis tekur jafnfram mið af daglegri nýtingu rýma og getur því verið annað en frumvarpið sýnir. Á bls. 332 er yfirlit sem sýnir skiptingu reiknilíkansins á heildarútgjöldum til reksturs hjúkrunarrýma.

Önnur mál

Til þessa málefnaflokks telst fjárlagaliðurinn 999 Félagsmál, ýmis starfsemi.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 30,9 m.kr. að meðtöldum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingar sem skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu eru samtals 14,8 m.kr.

999 Félagsmál, ýmis starfsemi. Samkvæmt fjárlagafrumvarpinu lækkar liðurinn um 42 m.kr. að frátöldum almennum launa- og verðlagsbreytingum. Breytingin skýrist af fjórum megin tilefnum: Í fyrsta lagi lækkun útgjalda um 81,2 m.kr. í samræmi við markmið ríkisstjórnarinnar um aðhald í ríkisfjármálum. Í öðru lagi er felld niður 26 m.kr. tímabundin fjárheimild til Fjölmenningarseturs á Ísafirði sem veitt var 2007 til þess að draga úr neikvæðum áhrifum af samdrætti í aflamarki þorsks. Í þriðja lagi er farið fram á 40 m.kr. viðbótarfjárheimild til starfsemi Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna í samræmi við samþykkt ríkisstjórnarinnar. Í fjórða lagi er farið fram á 21,5 m.kr. fjárveitingu til að mæta kostnaði við framkvæmd nýrra laga um réttindi lifandi líffæragjafa til tímabundinnar fjárhagsaðstoðar. Aðrar breytingar fjárlagaliðarins skýrast af áhrifum kjarasamninga þessa árs, verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, þær nema samtals 14,8 m.kr.

Eftirfarandi yfirlit sýnir áformuð framlög af óskiptri fjárheimild á viðfangsefninu 1.98 Ýmis framlög félags og tryggingamálaráðuneytis.

Fjárlagaliðir með óskiptri fjárheimild

Eftirfarandi er yfirlit yfir fjárlagaliði með óskiptum fjárheimildum ráðuneytisins sem heimilt er að millifæra fjárheimildir af á aðra fjárlagaliði innan fjárlagaársins í samræmi við forsendur og tilgang fjárveitinganna. Nánari umfjöllun um þessa safnliði fjárheimilda er að finna í kafla 3.7 að framan.