06 Dómsmála- og mannréttindaráðuneyti

Útgjöld og fjármögnun dómsmála- og mannréttindaráðuneytis breytist milli ára sem hér segir:

Heildargjöld dómsmála- og mannréttindaráðuneytis árið 2010 eru áætluð um 26.215 m.kr. á rekstrargrunni. Frá dragast sértekjur að fjárhæð 1.673 m.kr. en þær nema 6% af heildargjöldum ráðuneytisins. Gjöld umfram tekjur eru 24.542 m.kr. og af þeirri fjárhæð eru 23.881 m.kr. fjármagnaðar með beinu framlagi úr ríkissjóði og 661 m.kr. innheimtar af ríkistekjum.

Vakin er athygli á að í inngangi þessa kafla um gjöld A-hluta, kafla 3.2, er umfjöllun um fyrirhugaðan samdrátt í ríkisútgjöldum á næsta ári þar sem farið er heildstætt yfir þau áform fyrir öll ráðuneytin og málaflokka þeirra. Útgjaldasamdráttur hjá stofnunum dómsmála- og mannréttindaráðuneytisins nemur samtals 2.390 m.kr. eða að meðaltali 10% af fjárlögum ársins 2009. Í samræmi við leiðarljós ríkisstjórnarinnar er hagræðingarkrafan þó misjöfn eftir málaflokkum og er sérstaklega gerð grein fyrir skiptingunni í umfjöllun um hvern málaflokk fyrir sig.

Einnig er vakin athygli á því að framsetning á útgjöldum ráðuneyta í frumvarpinu hefur verið aðlöguð vegna flutnings á verkefnum á milli þeirra á næsta ári m.a. í tengslum við breytta verkaskiptingu Stjórnarráðsins. Þannig hafa útgjaldatölur reiknings liðins ár og gildandi fjárlaga verið lækkaðar sem nemur veltu verkefna sem flytjast frá ráðuneyti en hækkaðar á sama hátt hjá ráðuneyti sem tekur við verkefnum. Útgjöld dómsmála- og mannréttindaráðuneytis hækka um 682 m.kr. á árinu 2010 frá því sem annars hefði orðið vegna verkefna sem flutt eru frá öðrum ráðuneytum.

Í frumvarpinu dragast útgjöld dómsmála- og mannréttindaráðuneytisins saman um 737 m.kr. á verðlagi fjárlaga 2009. Útgjaldabreytingum milli ára má skipta í þrjá þætti. Í fyrsta lagi verða gerðar ráðstafanir til að lækka útgjöld ráðuneytisins um 2.390 m.kr. í samræmi við markmið sem ríkisstjórnin hefur sett í áætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum á tímabilinu 2009–2013. Í öðru lagi falla niður 50 m.kr. tímabundin framlög. Á móti vega ýmsar nýjar útgjaldaskuldbindingar sem falla til á árinu 2010 og nema 1.524 m.kr. svo og 175 m.kr. framlög til stofnana vegna hækkunar tryggingargjalds úr 5,34% í 7%. Loks bætast við verðlagshækkanir ársins 2010, sem eru áætlaðar 958 m.kr., þannig að heildargjöldin verða 24.542 m.kr.

Rekstrargjöld ráðuneytisins að frádregnum sértekjum eru áætluð 19.418 m.kr. og að teknu tilliti til leiðréttingar á framsetningu framlags til kirkjugarða, þá lækka þau um 1.363 m.kr. að raungildi, frá fjárlögum þessa árs. Rekstrarfjárveitingar flestra stofnana og verkefna sem heyra undir ráðuneytið eru lækkaðar alls um 1.969 m.kr. vegna áforma um hagræðingu í rekstrarkostnaði ríkissjóðs. Ríkisstjórnin setti markmið um 10% samdrátt í rekstrarveltu stjórnsýslu- og eftirlitsstofnana, 7% hjá menntastofnunum og 5% hjá velferðarstofnunum. Lækkunin hjá dómsmála- og mannréttindaráðuneytinu nemur því 10%. Þótt markmiðin hafi verið sett miðað við veltu eru þau útfærð eftir forgangsröð og áherslum ráðuneytisins sem getur falið í sér mismikla skerðingu á fjárveitingum eins og fram kemur í umfjöllun um einstakar stofnanir og verkefni. Gert er ráð fyrir auknum útgjaldaskuldbindingum í rekstri sem nema 625 m.kr. en þar munar mest um framlög til embættis sérstaks saksóknara í málum er tengjast bankahruninu, eða 255 m.kr., auk 150 m.kr. framlags til að vega upp á móti niðurskurði í löggæslu. Þá er áætlaður samtals 100 m.kr. útgjaldaauki vegna framkvæmdar laga um greiðsluaðlögun Á móti falla niður nokkur framlög sem veitt voru til tímabundina verkefna að fjárhæð 48 m.kr. Verðlagshækkun fjárveitinga til rekstrar er um 657 m.kr. Fjárheimildir frumvarpsins miðast við að engar hækkanir verði á launum starfsmanna umfram þá hækkun sem verður hjá þeim lægst launuðu 1. júní nk. samkvæmt kjarasamningum sem gerðir voru fyrr á árinu 2009.

Neyslu- og rekstrartilfærslur lækka í heild um 383 m.kr. að raungildi, ef leiðrétt er fyrir áðurnefndri breyttri framsetningu á útgjöldum til kirkjugarða, Tilfærslur nema þá 2.987 m.kr. Sett var markmið um 10% lækkun almennra tilfærslustyrkja og úthlutunarliða við undirbúning frumvarpsins og er gert ráð fyrir að þau útgjöld ráðuneytisins lækki um 397 m.kr. Því til viðbótar eru ráðstafanir til að lækka útgjöld vegna bóta brotaþola. Verðlagshækkun fjárveitinga sem teljast til tilfærslna nemur 31 m.kr.

Viðhalds- og stofnkostnaður er áætlaður 2.137 m.kr. og er það 1.039 m.kr. hækkun milli ára að raungildi. Hækkunin skýrist nær alfarið af lokauppgjöri á kaupum á nýju varðskipi fyrir Landhelgisgæsluna. Framlög vegna stofnkostnaðar sýslumanna lækka um 25 m.kr. til að mæta áformum um samdrátt í ríkisútgjöldum. Verðlagshækkun fjárveitinga í þessum flokki er 270 m.kr. og gengur alfarið til að fjármagna varðskipið.

Vikið er nánar að áformum um sparnað og forgangsröð útgjalda og helstu útgjaldabreytingar í greinargerð um viðkomandi fjárlagaliði hér á eftir

Skipting áætlaðra útgjalda ráðuneytisins árið 2010 eftir helstu málefnaflokkum er sýnd í myndinni hér á eftir.

Skuldbindandi samningar

Dómsmála- og mannréttindaráðuneytið hefur á síðustu árum gert samninga við samtök, einkaaðila og hlutafélög um verkefni sem áætlað er að nemi samtals um 1879,3 m.kr. á yfirstandandi ári. Samningarnir eru tilgreindir í töflunni hér á eftir. Fjárhæðir í töflunni, að undanskildu árinu 2009, eru á áætluðu verðlagi ársins 2010 og miðast við hámarksskuldbindingu en geta orðið lægri ef t.d. forsendur, sem kveðið er á um í sumum samningum, taka breytingum. Samtals nema samningarnir 8,4% af heildargjöldum ráðuneytisins á árinu 2010.

Skuldbindandi samningum ráðuneyta er skipað í þrjá flokka í frumvarpinu: A, B og C. Samningar sem viðkomandi ráðuneyti stendur að ásamt fjármálaráðuneytinu skv. heimild í 30. gr. fjárreiðulaga eru merktir með bókstafnum A í töflunni, en ekki er um slíka samninga að ræða hjá dómsmála- og mannréttindaráðuneytinu. Aðrir samningar sem bæði ráðuneytin standa að eru merktir með bókstafnum B og eru þær skuldbindingar áætlaðar 1.502 m.kr. Að lokum eru 471 m.kr. áætlaðar vegna samninga sem dómsmála- og mannréttindaráðuneytið stendur eitt að en þeir eru auðkenndir með bókstafnum C í töflunni. Gera má ráð fyrir að þeir samningar sem renna út á tímabilinu verði flestir endurnýjaðir þegar að því kemur, þannig að til jafnaðar verði 1.973 m.kr. bundnar árlega vegna framangreindra verkefna.

Hér á eftir er fjallað um helstu breytingar í fjármálum málaflokka og stofnana sem heyra undir dómsmála- og mannréttindaráðuneytið.

Ráðuneyti

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 101 Aðalskrifstofa; 102 Stjórnartíðindi; 103 Lagasafn; 111 Kosningar; 190 Ýmis verkefni og 199 Ráðstöfunarfé.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 15 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar verðlagsbreytingar. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að draga úr útgjöldum málaflokksins sem nemur 69 m.kr. á verðlagi gildandi fjárlaga. Að auki falla niður samtals 13 m.kr. framlög til Þjóðskrár sem veitt voru til tímabundinna verkefna íslenska upplýsingasamfélagsins. Á móti vega 50 m.kr. lögbundnar hækkanir á ýmsum dómsmálaverkefnum, vegna sérstaks ríkissaksóknara og greiðsluaðlögunar.

101 Dómsmála- og mannréttindaráðuneyti, aðalskrifstofa. Gert er ráð fyrir að rekstrargjöld dragist saman um 50 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum, eða 14%, sem er hlutfallslega meira en hjá nokkurri stofnun ráðuneytisins. Gert er ráð fyrir að ná lækkun útgjalda með því að endurskipuleggja frá grunni starfsemi ráðuneytisins erlendis. Starfsstöð vegabréfaáritanna í Peking verður hætt. Starfsstöð vegna Schengen samstarfs í Brussel verður flutt til Íslands og allra brýnustu verkefnum á þessu sviði sinnt af starfsfólki ráðuneytisins frá Íslandi. Sparnaðurinn kemur m.a. fram í staðaruppbótum og húsaleigu, en gengishrun íslensku krónunnar hefur tvöfaldað erlendan kostnað frá því sem var þegar fjárveitingar vegna starfs í Brussel voru ákveðnar. Þá er gert ráð fyrir áframhaldandi lækkun ferðakostnaðar, en átak í þá veru er nú þegar í gangi.

111 Kosningar. Gert er ráð fyrir að rekstrargjöld nemi um 24 m.kr. á næsta ári og hækka um 17 m.kr. frá fyrra ári, sem skýrist alfarið af kostnaði ríkissjóðs vegna sveitarstjórnarkosninga á næsta ári. Þessi útgjöld voru áður hjá samgönguráðuneyti, en þar sem allar kosningar eru nú á forræði dómsmála- og mannréttindaráðuneytis er fjárheimildin millifærð.

190 Ýmis verkefni. Áætlað er fyrir margvíslegum ólíkum verkefnum á þessum fjárlagalið. Í heildina er gert ráð fyrir um 38 m.kr. hækkun. Þar af eru 13 m.kr. vegna launa sérstaks saksóknara í málum sem tengjast bankahruninu og 20 m.kr. tímabundið framlag til Ráðgjafastofu heimilanna vegna aðstoðar í tengslum við greiðsluaðlögun. Þá eru millifærðar samtals 29 m.kr. fjárheimildir vegna þriggja verkefna sem flytjast til ráðuneytisins. Það eru 16 m.kr. vegna Yfirfasteignamatsnefndar, 8,5 m.kr. vegna Neytendasamtakanna og loks eru 5 m.kr. fjárveiting vegna mansalsverkefna millifærð frá félagsmálaráðuneyti. Á móti vegur 24 m.kr. lækkun gjalda með því að draga úr kostnaði við fastanefndir, segja upp samkomulagi við Innheimtustofnun sveitarfélaga vegna innheimtu meðlaga norræna ríkisborgara hérlendis. Auk þess er gert ráð fyrir að fella niður 5 m.kr. framlag til hollvinasamtaka Óðins og tæpar 4 m.kr. námsleyfi lögfræðinga.

Dómsmál

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 201 Hæstiréttur; 210 Héraðsdómstólar; 231 Málskostnaður í opinberum málum; 232 Opinber réttaraðstoð; 235 Bætur brotaþola og 251 Persónuvernd.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 102 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar verðlagsbreytingar. Það eru tæp 6% af fjárlögum ársins í ár.

201 Hæstiréttur. Gerð er 10 m.kr., eða 9% hagræðingarkrafa vegna rekstrar dómstólsins. Miðað er við að ná lækkuninni m.a. með því að draga úr ýmis konar stoðþjónustu við dómara.

210 Héraðsdómstólar. Gerð er tillaga um 50 m.kr. lækkun að raungildi. Það jafngildir um 5% niðurskurði. Nú liggur fyrir frumvarp um sameiningu átta héraðsdómsstóla í einn. Með frumvarpinu er stefnt að því að vinnuálag verði jafnara en nú er, og dómskerfið því betur í stakk búið til þess að taka við síauknum málafjölda. Jafnframt felast í breytingunni margvíslegir hagræðingarmöguleikar, m.a. með fækkun bakvakta, fækkun dómstjóra um sjö, auk þess sem ferðakostnaður lækkar í kjölfar þess að fella dómþinghá niður.

231 Málskostnaður í opinberum málum. Gerð er tillaga um 40 m.kr. lækkun útgjalda. Með lögum nr. 70/2009 um ráðstafanir í ríkisfjármálum var dómsmála- og mannréttindaráðherra heimilt í reglugerð að mæla fyrir um tímagjald sem tekið skal mið af við ákvörðun þóknunar. Reglugerðin hefur nú verið sett og tímagjaldið lækkað um 12%, eða úr 11.200 kr. í 10.000 kr. Þá hefur dómstólaráð breytt viðmiðunarreglum sínum til samræmis við reglugerðina. Áætlað er að reglugerðin leiði til um 40 m.kr. sparnaðar á ári.

232 Opinber réttaraðstoð. Að raungildi er gerð tillaga um 31 m.kr. hækkun. Hækkunartilefnin eru byggð á kostnaðarumsögnum lagafrumvarpa, annars vegna laga nr. 24/2009 þar sem ákvæðum um greiðsluaðlögun var bætt inn í lög um gjaldþrotaskipti, hins vegar lög nr. 50/2009 um greiðsluaðlögun fasteignaveðkrafna. Í báðum tilfellum er um að ræða þóknanir til umsjónarmanna sem aðstoða þá einstaklinga sem leita eftir greiðsluaðlögun. Þóknun verður ekki hærri en sem nemur 200 þús.kr. í hverju tilfelli fyrir sig. Á móti 80 m.kr. útgjaldaauka af þessum tilefnum vegur 50 m.kr. hagræðingarkrafa þar sem nú stendur til að breyta þeim lögum þar sem kveðið er á um gjafsókn í því skyni að takamarka gjafsókn í öllum tilvikum við efnahag, auk þess að setja hámark á stuðning í einstökum málaflokkum. Útgjöld í einstaka flokkum s.s. forsjármálum hefur reynst mun hærri en forsendur fjárlaga hafa gert ráð fyrir.

235 Bætur brotaþola. Lagt er til að útgjaldaheimild verði lækkuð um 40 m.kr. Með lögum nr. 70/2009 var breytt lögum um bótarétt brotaþola, þannig að bætur vegna einstaks verknaðar verða ekki greiddar úr ríkissjóði nema höfuðstóll kröfu sé 400 þús.kr. eða hærri. Miðað við reynslu fyrri ára sparast um 40 m.kr. á ári með þessari aðgerð.

Löggæslustofnanir og öryggismál

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 301 Ríkissaksóknari; 309 Sérstakur saksóknari skv. lögum nr. 135/2008; 313 Lögreglan; 325 Samræmd neyðarsímsvörun; 390 Ýmis löggæslu og öryggismál; 391 Húsnæði löggæslustofnana; 395 Landhelgisgæsla Íslands; 396 Landhelgissjóður Íslands; 397 Schengen–samstarf og 398 Útlendingastofnun.

Heildarfjárveiting til málaflokksins hækkar um 568 m.kr. ef frá eru taldar almennar verðlagsbreytingar, en þær nema 720 m.kr. Hækkunin skýrist alfarið af rúmum milljarðs króna lokauppgjöri á nýju varðskipi fyrir Landhelgisgæslu Íslands. Að frátalinni þeirri fjárhæð lækka framlögin um 436 m.kr. Tilefni til hækkunar koma fram í umfjöllun um einstaka liði, en á móti vegur almenn hagræðingarkrafa málaflokksins vegna markmiða um lækkun ríkisútgjalda sem í heild nemur 1.145 m.kr., eða 8,2%

309 Sérstakur saksóknari samkvæmt lögum nr. 135/2008. Embættið var stofnað með 50 m.kr. fjárheimild sl. vetur, en því er ætlað að rannsaka og eftir atvikum ákæra í málum er varða bankahrunið. Í ljósi tveggja ríkisstjórnarsamþykkta er lagt er til að tímabundin fjárheimild embættisins hækki um samtals 225 m.kr. og verði samtals 275 m.kr. á næsta ári. Nú er gert ráð fyrir að starfsmenn verði allt að 16 talsins, auk aðkeyptrar ráðgjafar. Þá hefur verið gengið frá samningi við Evu Joly fv. saksóknara frá Frakklandi, en 75 m.kr. útgjöld vegna hans eru innifalin í heildarhækkuninni. Loks var breytingu á lögum um embættið í ágúst sl. samþykkt að ráðnir verði þrír sjálfstæðir saksóknarar til embættisins, til viðbótar við sérstaka saksóknarann. Áætluð viðbótargjöld vegna þeirra nema 30 m.kr.

313 Lögreglan. Dómsmála- og mannréttindaráðherra hefur skipað vinnuhóp sem ætlað er að leggja fram tillögur um framtíðarskipulag lögreglunnar. Sérstaklega á að skoða fýsileika þess að allt lögreglulið verði undir einni yfirstjórn. Samkvæmt þeirri hugmynd verður núverandi umdæmaskipting lögð af, en embættið mun skiptast annars vegar í tilteknar landfræðilegar stjórnunareiningar (umdæmi) og hins vegar í miðlægar lögregludeildir sem þjóna öllu landinu. Miðað er við að næsta ár verði notað til þess að sameina umdæmi. Gert er ráð fyrir að fyrir 2. umræðu fjárlaga muni ráðherra leggja fram tillögur um breytingar sem verða gerðar í áföngum. Ef tillögurnar kalla á skiptingu fjárveitingarinnar eftir sjálfstæðum umdæmum lögreglustjóra, þá verða lagðar fram breytingartillögur á frumvarpinu. Þar til tillögur liggja fyrir, þykir rétt að allar fjárveitingar löggæslu séu vistaðar á einum fjárlagalið. Fjárhæðin sem sótt er um samsvarar öllum núverandi fjárheimildum löggæslu að frádregnum 750 m.kr., eða um 10% hagræðingarkröfu.

325 Samræmd neyðarsímsvörun. Lagt er til að samningur við Neyðarlínuna hf. verði endurskoðaður og markmiðið er að ná fram 8% lækkun útgjalda ríkissjóðs, eða sem nemur 25 m.kr. Heildarframlag vegna neyðarsímsvörunar og Tetra–fjarskiptakerfisins næmu þá 291 m.kr.

341 Áfengis- og fíkniefnamál. Lagt er til að 36 m.kr. fjárveiting safnliðarins verði alfarið felld niður, til þess að mæta hagræðingarkröfu fjárlaganna. Á undanförnum árum hafa fjárheimildirnar einkum verið nýttar í þágu fíkniefnadeildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu og til að styrkja meðferðarúrræði í fangelsinu á Litla–Hrauni.

390 Ýmis löggæslu og öryggismál. Lagt er til að fjárveiting liðarins hækki um 95 m.kr. Þar vegur langþyngst 150 m.kr. sérstök fjárveiting sem ætlað er að nýta til að styrkja almenna löggæslu. Þá er sérstaklega haft í huga að forðast frekari fækkun lögreglumanna og til að koma í veg fyrir fyrirsjáanlegar uppsagnir um næstu áramót. Auk þess verði fjárveitingin nýtt til að ráða svo sem kostur er nýútskrifaða lögreglumenn sem nú eru á atvinnuleysisskrá. Á móti vegur 40 m.kr. hagræðingarkrafa, auk þess sem lagt er til að 15 m.kr. framlag til jarðskjálftamiðstöðvar Háskóla Íslands falli alfarið niður.

395 Landhelgisgæsla Íslands. Lagt er til að fjárveitingar lækki um 219 m.kr. að raungildi. Hagræðingarkrafa sem nemur um 10% af heildarframlögum nemur 280 m.kr., en á móti vegur 61 m.kr. fjárveiting þar sem ný flugvél stofnunarinnar krefst dýrara viðhalds og eftirlits, en eldri vélin sem nú hefur verið lagt. Á fyrri hluta næsta árs mun Landhelgisgæslan taka nýtt varðskip í notkun, en ekki er gert ráð fyrir viðbótarfjárheimildum vegna þess. Ljóst er að á næstu vikum og mánuðum er brýn þörf á að taka stefnumarkandi ákvarðanir varðandi þjónustustig Landhelgisgæslunnar bæði varðandi leit og björgun sem og vöktun landhelginnar og ýmis önnur verkefni, s.s. aðstoð við fiskveiðieftirlit, sjúkraflug o.fl. Í þessu skyni hefur dómsmála- og mannréttindaráðherra skipað nefnd sem ætlað er að endurskoða stefnu í ofangreindum málum með hliðsjón af samdrætti í framlögum til rekstrar.

396 Landhelgissjóður Íslands. Lagt er til að fjárheimild liðarins hækki um rúman milljarð króna, en að viðbættum 251 m.kr. verðlagsuppfærslu vegna gengisbreytinga er fjárhæðinni ætlað að mæta lokauppgjöri á nýju varðskipi sem nú er verið að smíða í Chile. Samningsbundin fjárhæð er 1.360 m.kr. Afhending skipsins er áætluð í apríl á næsta ári.

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málaflokks: 441-448; 490 Ýmis rekstrarkostnaður sýslumannsembætta og 491 Húsnæði og búnaður sýslumanna.

Embætti sýslumanna er nú 24 talsins, mörg hver meðal minnstu ríkisstofnana landsins og óhjákvæmilegt er að taka skipulag þeirra og verkefni til endurskoðunar, samhliða nýrri svæðaskiptingu í landinu. Nú þjóna 12 sýslumannsembætti umdæmum með færri en 5.000 íbúum hvert um sig og óhjákvæmilega eru útgjöld á íbúa miklu mun hærri í fámennustu umdæmunum. Markmið með endurskoðun á skipulagi sýslumannsembætta og fækkun þeirra, er að jafna verkefnastöðu og umsvif embættanna, jafnframt að gera þau betur í stakk búin til að mæta bæði auknum verkefnum og lækkun fjárveitinga. Með því að tryggja að öll sýslumannsembættin verði burðugar einingar, er stuðlað að því að þau geti veitt víðtæka þjónustu í samráði við aðrar stofnanir og ráðuneyti, í samræmi við hugmyndir um stjórnsýslumiðstöðvar ríkisins í héraði.

Í frumvarpinu er lagt til að sýslumannsembættum verði fækkað úr 24 í 7, en rétt er að gera fyrirvara um nákvæma skiptingu vegna stefnumótunar ríkisstjórnarinnar á grundvelli sóknaráætlunar 20/20, en á þeim vettvangi er ráðgert að skipta landinu upp í ákveðin svæði og áætlanir um uppbyggingu munu taka mið af þeirri skiptingu. Umdæmaskiptingin er enn til skoðunar í ráðuneytinu og því gerður fyrirvari um breytingar fyrir 2. umræðu um frumvarpið. Um er að ræða algera uppstokkun á embættunum, öll núverandi embætti verða lögð niður og stofnuð ný. Við mat á sameiningu var litið til ýmissa þátta, s.s. verkefna, kostnaðar við rekstur og landfræðilegrar legu.

Markmið ráðuneytisins er að standa að breytingunum með þeim hætti að sem allra minnst dragi úr nærþjónustu á núverandi afgreiðslustöðum. Þá verður leitast við að tryggja sýslumönnum störf í nýju kerfi, þó augljóslega fækki stjórnunarstöðum. Það mun taka nokkurn tíma áður en sparnaður vegna breytinganna skilar sér að fullu. Því er mikilvægt að ekki dragist að hrinda þeim í framkvæmd. Er stefnt að því að ný embætti taki til starfa þann 1. janúar 2010, en lagafrumvarp þess efnis verður lagt fram núna á haustþingi.

Í ofangreindri töflu eru fjárlög 2009 og útgjöldin 2008 færð til samræmis við nýja sundurliðun sýslumannsembætta. Vegna málaflokksins í heild er sett fram 267 m.kr. hagræðingarkrafa, eða sem nemur 10,5%.

441 Sýslumaður höfuðborgarsvæðisins. Gerð er tillaga um 695 m.kr. fjárveitingu með því að millifæra heimildir af embættum sýslumanna í Reykjavík, Kópavogi og Hafnarfirði. Embættið þjóni 8 sveitarfélögum og 201 þús. íbúum. Þá er innifalin 26 m.kr. millifærsla til embættisins frá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu þar sem afgreiðsla vegabréfa færist á milli stofnana. Gerð er 75 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

442 Sýslumaður Vesturlands. Gerð er tillaga um 215 m.kr. fjárveitingu með því að millifæra heimildir af embættum sýslumanna á Akranesi, Borgarnesi, Búðardal og Stykkishólmi. Embættið þjóni 10 sveitarfélögum og tæpum 16 þús. íbúum. Gerð er 25 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

443 Sýslumaður Vestfjarða. Gerð er tillaga um 184 m.kr. fjárveitingu með því að millifæra heimildir af embættum sýslumanna á Ísafirði, Bolungarvík, Patreksfirði og Hólmavík. Embættið þjóni 10 sveitarfélögum og rúmum 7 þús. íbúum. Þá er meðtalin 7,5 m.kr. fjárheimild vegna innheimtu vanskilagjalds ökutækja, en það er nýtt verkefni sem er vistað hjá sýslumannsembættinu í Bolungarvík. Tillagan er hluti af ráðstöfunum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til með hliðsjón af skýrslu nefndar um leiðir til að styrkja atvinnulíf á Vestfjörðum. Gerð er 22 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

445 Sýslumaður Norðurlands. Gerð er tillaga um 434 m.kr. fjárveitingu með því að millifæra heimildir af embættum sýslumanna á Blönduósi, Sauðárkróki, Akureyri, Siglufirði og Húsavík. Embættið þjóni 22 sveitarfélögum og rúmum 36 þús. íbúum. Þá er meðtalið 15 m.kr. framlag til að styrkja rekstur Innheimtumiðstöðvar sekta á Blönduósi. Áhersla er lögð á að einfalda opinbera innheimtu og gera hana skilvirkari og samræma vinnubrögð á landsvísu. Tillagan er hluti af ráðstöfunum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til með hliðsjón af skýrslu nefndar um leiðir til að styrkja atvinnulíf á Norðurlandi vestra. Gerð er 50 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

446 Sýslumaður Austurlands. Gerð er tillaga um 172 m.kr. fjárveitingu með því að millifæra heimildir af embættum sýslumanna á Eskifirði, Seyðisfirði og Höfn. Embættið þjóni 9 sveitarfélögum og tæpum 13 þús. íbúum. Gerð er 22 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

447 Sýslumaður Suðurlands. Gerð er tillaga um 286 m.kr. fjárveitingu með því að millifæra heimildir af embættum sýslumanna á Selfossi, Hvolsvelli, Vík og Vestmannaeyjum. Embættið þjóni 14 sveitarfélögum og 24 þús. íbúum. Gerð er 33 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

448 Sýslumaður Suðurnesja. Gerð er tillaga um 145 m.kr. fjárveitingu og miðast við að núverandi embætti starfi í óbreyttri mynd, en fái nýtt númer og heiti í fjárlögum til samræmis við önnur embætti. Embættið þjóni 5 sveitarfélögum og 22 þús. íbúum. Gerð er 15 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

490 Ýmis rekstrarkostnaður sýslumannsembætta. Gerð er tilaga um 7,5 m.kr. millifærslu yfir til sýslumanns Vestfjarða vegna innheimtu vanskilagjalds ökutækja.

491 Húsnæði og búnaður sýslumanna. Lagt er til að 24,5 m.kr. fjárveiting liðarins falli alfarið niður í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

Fangelsismál.

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málaflokks: 501 Fangelsismálastofnun og 591 Fangelsisbyggingar.

501 Fangelsismálastofnun. Framlög til Fangelsismálastofnunar lækka um 48 m.kr. að raungildi. Gerð er 60 m.kr. hagræðingarkrafa, eða rúm 5% af fjárlögum ársins í ár, en á móti vegur 12 m.kr. framlag til að mæta hækkun tryggingargjalds af launum starfsmanna. Vegna skorts á fangarýmum hefur ekki tekist að koma dæmdum afbrotamönnum í afplánun sem skyldi. Ríkisstjórnin hefur nú samþykkt að leitað verði eftir húsnæði til þess að leysa bráðavanda stofnunarinnar til skamms tíma.

Landsskrár.

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málaflokks: 601 Fasteignaskrá Íslands og 605 Þjóðskrá.

Þetta er nýr málaflokkur hjá ráðuneytinu og stofnaður í tilefni af því að Fasteignaskrá Íslands flyst til dómsmála- og mannréttindaráðuneytisins frá fjármálaráðuneytinu. Jafnframt er skipt um fjárlaganúmer hjá Þjóðskrá, þannig að þær stofnanir ráðuneytisins sem hafa sem meginhlutverk að bera ábyrgð á skráningu, rekstri og miðlun upplýsinga úr tölvukerfum, falla undir þennan málaflokk.

601 Fasteignaskrá Íslands. Gerð er tillaga um að 495 m.kr. framlag millifærist frá fjármálaráðuneyti í samræmi við lög nr. 98/2009 um tilfærslu verkefna innan Stjórnarráðsins. Þar með heyra tvær grunnskrár landsins, fasteignaskrá og þjóðskrá, undir sama ráðuneyti. Þessi breyting felur í sér aukna möguleika á rekstrarhagræði með ýmiss konar samrekstri og samvinnu þessara tveggja skráa. Með breytingu á lögum nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna, var fjárhagsgrundvelli Fasteignaskrár Íslands breytt á þann hátt að stofnunin er einvörðu rekin á tekjum sem skapast af starfseminni sjálfri samkvæmt gjaldskrá sem endurskoðuð er árlega. Þar er um að ræða gjaldtöku til að standa undir brunabóta- og fasteignamati, auk gjalds fyrir vélrænar fyrirspurnir úr þinglýsingabók ásamt gjaldi fyrir skráningu nýrra fasteigna í fasteignaskrá.

605 Þjóðskrá. Lagt er til að tímabundin framlög, samtals að fjárhæð 13 m.kr. falli niður. Um er að ræða tvö verkefni á vegum íslenska upplýsingasamfélagins, annars vegar 11 m.kr. vegna rafrænna flutningstilkynninga og hins vegar 2 m.kr. vegna endurnýjunar skilríkja. Að auki er gerð 5 m.kr. hagræðingarkrafa, sem er innan við 2%, en hagræðingarkrafa í fjárlögum yfirstandandi árs var mun hærri.

Kirkjumál.

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málaflokks: 701 Þjóðkirkjan; 705 Kirkjumálasjóður; 707 Kristnisjóður; 733 Kirkjugarðar; 735 Sóknargjöld og 735 Jöfnunarsjóður sókna.

Lagt er til að framlög til málaflokksins í heild lækki um 572 m.kr. að raungildi, eða rúm 10%.

701 Þjóðkirkjan. Að frátöldum launa- og verðlagshækkunum, sem nema 37 m.kr. er gerð tillaga um 160 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda. Til þess að hún gangi eftir er nauðsynlegt að gera tímabundnar breytingar á samkomulagi ríkis og kirkju sem bundið er í samningi frá árinu 1997. Forsenda þess er samsvarandi breyting á lögum nr. 78/1997 um stöðu, stjórn og starfshætti kirkjunnar, en þar er kveðið á um forsendur fyrir greiðslum ríkisins til kirkjunnar. Lagabreytingin er jafnframt forsenda þess að hagræðingarkrafa gagnvart 06-707 Kristnisjóði nái fram að ganga.

733 Kirkjugarðar. Lagt er til að framlög til kirkjugarða lækki um 21 m.kr. á næsta ári. Launa- og verðlagshækkun nemur 69 m.kr. en á móti vegur 90 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda. Sú aðgerð rúmast innan núverandi samkomulags ríkisins við kirkjugarðana. Samkomulagið byggir á reiknilíkani þar sem um 20% af framlaginu tekur miða af fjölda jarðsetninga og líkbrennslum, en um 80% framlagsins miðast við stærð svæða í umhirðu hjá görðunum í lok ársins 2007. Þessi útgjöld eru nú birt sem rekstrarútgjöld, en flokkuðust áður sem rekstrartilfærsla.

735 Sóknargjöld. Gerð er tillaga um 233 m.kr. lækkun útgjalda. Lögboðið framlag til sókna þjóðkirkjunnar og annarra trúfélaga breytist að öllu jöfnu í samræmi við áætlaða breytingu á meðaltekjuskattstofni einstaklinga 16 ára og eldri, sem og fjölgun einstaklinganna. Nú er hins vegar, með breytingu á lögum nr. 91/1987 gert ráð fyrir að festa fjárhæðina við 767 kr. á einstakling á mánuði og þannig hagræðingarkröfu fjárlaga. Með sama hætti næst hagræðingarkrafa á liðina 06-705 Kirkjumálasjóður og 06-736 Jöfnunarsjóður sókna.

Neytendamál.

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málaflokks: 801 Neytendastofa og 805 Talsmaður neytenda.

Hér er um að ræða nýjan málaflokk hjá ráðuneytinu í kjölfar breytinga á verkaskiptingu Stjórnarráðsins, en þessar stofnanir heyrðu áður undir viðskiptaráðuneytið.

801 Neytendastofa. Lagt er til að fjárheimild stofnunarinnar lækki um 161 m.kr. Þar vegur þyngst 130 m.kr. lækkun, vegna þess að samkvæmt lögum nr. 29/2009 færast umfangsmikil verkefna á sviði rafmagnsöryggismála frá Neytendastofu til Brunamálastofnunar. Verkefnum þessum fylgja jafnframt markaðar tekjur í formi rafveitueftirlitsgjalds og hluti af raffangaeftirlitsgjaldi. Þá er gerð 31 m.kr. hagræðingarkrafa í samræmi við markmið um lækkun ríkisútgjalda.

805 Talsmaður neytenda. Hagræðingarkrafa liðarins nemur 1,7 m.kr.

Fjárlagaliðir með óskiptri fjárheimild

Eftirfarandi er yfirlit yfir fjárlagaliði með óskiptum fjárheimildum ráðuneytisins sem heimilt er að millifæra fjárheimildir af á aðra fjárlagaliði innan fjárlagaársins í samræmi við forsendur og tilgang fjárveitinganna. Nánari umfjöllun um þessa safnliði fjárheimilda er að finna í kafla 3.7 að framan.