02 Mennta- og menningarmálaráðuneyti

Útgjöld og fjármögnun mennta- og menningarmálaráðuneytis breytist milli ára sem hér segir:

Heildargjöld mennta- og menningarmálaráðuneytis árið 2010 eru áætluð um 64.707 m.kr. á rekstrargrunni. Frá dragast sértekjur að fjárhæð 5.876 m.kr. en þær nema 9,1% af heildargjöldum ráðuneytisins. Gjöld umfram tekjur eru 58.831 m.kr. og af þeirri fjárhæð eru 57.379 m.kr. fjármagnaðar með beinu framlagi úr ríkissjóði og 1.452 m.kr. innheimtar af ríkistekjum.

Vakin er athygli á að í inngangi þessa kafla um gjöld A-hluta, í kafla. 3.2., er umfjöllun um fyrirhugaðan samdrátt í ríkisútgjöldum á næsta ári þar sem farið er heildstætt yfir þau áform fyrir öll ráðuneytin og málaflokka þeirra.

Einnig er vakin athygli á því að framsetning á útgjöldum ráðuneyta í frumvarpinu hefur verið aðlöguð vegna flutnings á verkefnum á milli þeirra á næsta ári m.a. í tengslum við breytta verkaskiptingu Stjórnarráðsins. Þannig hafa útgjaldatölur reiknings liðins ár og gildandi fjárlaga verið lækkaðar sem nemur veltu verkefna sem flytjast frá ráðuneyti en hækkaðar á sama hátt hjá ráðuneyti sem tekur við verkefnum. Útgjöld mennta- og menningarmálaráðuneytis hækka um 131 m.kr. á árinu 2010 frá því sem annars hefði orðið vegna verkefna sem flutt eru frá öðrum ráðuneytum.

Í frumvarpinu dragast útgjöld mennta- og menningarmálaráðuneytisins saman um 1.400 m.kr. á verðlagi fjárlaga 2009. Skipta má útgjaldabreytingum í þrjá þætti. Í fyrsta lagi verða gerðar ráðstafanir til að lækka útgjöld ráðuneytisins um 4.594 m.kr. í samræmi við markmið sem ríkisstjórnin hefur sett í áætlun um jöfnuð í ríkisfjármálum á tímabilinu 2009–2013. Í öðru lagi er um að ræða ýmsar nýjar útgjaldaskuldbindingar sem falla til á árinu 2010 og nema 4.058 m.kr. Á móti vega, í þriðja lagi, tímabundin framlög til ýmissa verkefna sem falla niður og nema 864 m.kr. Nettóhækkun vegna þessara breyttu útgjaldaskuldbindinga er því alls 3.194 m.kr. Loks bætast við verðlagshækkanir ársins 2010, sem eru áætlaðar 1.286 m.kr., þannig að heildargjöldin lækka um 114 m.kr. frá fjárlögum 2009.

Rekstrargjöld ráðuneytisins að frádregnum sértekjum eru áætluð 39.941 m.kr. og hækka um 2.114 m.kr. frá fjárlögum yfirstandandi. Rekstrarfjárveitingar flestra stofnana og verkefna sem heyra undir ráðuneytið eru lækkaðar alls um 3.011 m.kr. vegna áforma um hagræðingu í rekstrarkostnaði ríkissjóðs. Ríkisstjórnin setti markmið um 10% samdrátt í rekstrarveltu stjórnsýslu- og eftirlitsstofnana, 7% hjá menntastofnunum og 5% hjá velferðarstofnunum. Vissir liðir sem eru ekki eiginlegur rekstur eru þó frátaldir. Lækkunin hjá mennta- og menningarmálaráðuneytinu nemur tæplega 8% að raungildi. Þótt markmiðin hafi verið sett miðað við veltu eru þau útfærð eftir forgangsröð og áherslum ráðuneytisins sem getur falið í sér mismikla skerðingu á fjárveitingum eins og fram kemur í umfjöllun um einstakar stofnanir og verkefni. Gert er ráð fyrir auknum útgjaldaskuldbindingum í rekstri sem nema 1.263 m.kr. Þar munar mestu um 630 m.kr. aukið framlag til Ríkisútvarpsins, 488 m.kr. framlag til að koma á móts við kostnað af umtalsverðri nemendafjölgun í framhaldsskólum og háskólum og 75 m.kr. tímabundið framlag vegna þátttöku í bókakaupstefnu. Þá hækka rekstrargjöld um 2.945 m.kr. við það að framlag til Ríkisútvarpsins er fært á milli gjaldategunda, af tilfærslum yfir á rekstur. Á móti falla niður nokkur framlög sem veitt voru til tímabundinna verkefna að fjárhæð 322 m.kr. Þar af eru 184 m.kr. vegna fræða- og fræðslusetra en 104 m.kr. vegna fjarvinnsluverkefna. Verðlagshækkun fjárveitinga til rekstrar er um 579 m.kr. og 659 m.kr. eru vegna hækkunar tryggingargjalds og fasteignagjalda. Fjárheimildir frumvarpsins miðast við að engar hækkanir verði á launum starfsmanna umfram þá hækkun sem verður hjá þeim lægst launuðu 1. júlí nk. samkvæmt kjarasamningum sem gerðir voru fyrr á árinu 2009. Loks má nefna að rekstrarumfang ráðuneytisins hækkar um 124 m.kr. vegna tilflutnings verkefna Þjómenningarhúss og Gljúfrasteins í tengslum við breytta verkaskiptingu innan Stjórnarráðsins.

Neyslu- og rekstrartilfærslur nema 16.691 m.kr. og lækka um 1.720 m.kr. frá fjárlögum þessa árs. Sett var markmið um 10% lækkun almennra tilfærslustyrkja og úthlutunarliða við undirbúning frumvarpsins og er gert ráð fyrir að þau útgjöld ráðuneytisins lækki um 1.347 m.kr. Mestu munar um 350 m.kr. lækkun á framlagi til Lánasjóðs íslenskra námsmanna, 250 m.kr. lækkun framlags til jöfnunar á námskostnaði og 206 m.kr. lækkun til styrkja Kvikmyndamiðstöðvar Íslands. Þá lækka tilfærslur um 2.945 m.kr. við það að framlag til Ríkisútvarpsins er fært á milli gjaldategunda, af tilfærslum yfir á rekstur. Á móti kemur að gert er ráð fyrir nokkurri aukningu í útstreymi tilfærslukerfa. Framlag til Lánasjóðs íslenskra námsmanna hækkar um 2.160 m.kr. vegna fjölgunar lánþega og hækkunar á framfærslugrunni. Þá hækkar framlag til símenntunar og fullorðinsfræðslu fyrir fólk á vinnumarkaði um 250 m.kr. og framlag til fræða- og fræðslusetra hækkar um 39 m.kr. Á móti lækkar framlag til Rammaáætlana ESB um menntun, rannsóknir og tækniþróun um 300 m.kr. og um 251 m.kr. vegna ýmissa tímabundinna framlaga sem nú falla niður, þar af 150 m.kr. framlag til símenntunar og fullorðinsfræðslu fyrir fólk á vinnumarkaði. Að lokum lækkar framlag um 45 m.kr. í samræmi við endurskoðaða áætlun um ríkistekjur af höfundarréttargjöldum. Verðlagshækkun fjárveitinga sem teljast til tilfærsla nemur 707 m.kr. og þar af eru 390 m.kr. vegna Lánasjóðs íslenskra námsmanna og 209 m.kr. vegna Rammaáætlana ESB um menntun, rannsóknir og tækniþróun.

Viðhalds- og stofnkostnaður er áætlaður 2.199 m.kr. og er það 508 m.kr. lækkun milli ára. Framlög lækka um 236 m.kr. til að mæta áformum um samdrátt í ríkisútgjöldum sem skiptist þannig að 146 m.kr. eru til ýmissa stofnkostnaðarstyrkja, 60 m.kr. til stofnkostnaðar framhaldsskóla og 30 m.kr. til háskólastofnana. Því til viðbótar falla niður 292 m.kr. framlög sem veitt voru til tímabundinna stofnkostnaðarverkefna. Þyngst vega 175 m.kr. til nýframkvæmda við kennsluálmu Háskólann á Akureyri og 97 m.kr. til styrkja á lið Húsafriðunarnefndar.

Vikið er nánar að áformum um sparnað og forgangsröð útgjalda og helstu útgjaldabreytingar í greinargerð um viðkomandi fjárlagaliði hér á eftir

Skipting áætlaðra útgjalda ráðuneytisins árið 2010 eftir helstu málefnaflokkum er sýnd í myndinni hér á eftir.

Skuldbindandi samningar

Mennta- og menningarmálaráðuneytið hefur á síðustu árum gert samninga við samtök, einkaaðila og sveitarfélög um verkefni sem áætlað er að nemi samtals um 11.390,6 m.kr. á yfirstandandi ári. Þessir samningar eru tilgreindir í töflunni hér á eftir. Fjárhæðir í töflunni, að undanskildu árinu 2009, eru á áætluðu verðlagi ársins 2010 og miðast við hámarksskuldbindingu en geta orðið lægri ef t.d. forsendur, sem kveðið er á um í sumum samningum, taka breytingum. Samtals nema samningarnir 19,6% af heildargjöldum ráðuneytisins á árinu 2010.

Skuldbindandi samningum ráðuneyta er skipað í þrjá flokka í frumvarpinu: A, B og C. Samningar sem mennta- og menningarmálaráðuneytið stendur að ásamt fjármálaráðuneytinu skv. heimild í 30. gr. fjárreiðulaga eru merktir með bókstafnum A í töflunni og er kostnaður vegna þeirra áætlaður 6.299,5 m.kr. á yfirstandandi ári. Aðrir samningar sem bæði ráðuneytin standa að eru merktir með bókstafnum B og eru þær skuldbindingar áætlaðar 527,4 m.kr. Að lokum eru 4.563,7 m.kr. áætlaðar vegna samninga sem mennta- og menningarmálaráðuneytið stendur eitt að, en þeir eru auðkenndir með bókstafnum C í töflunni. Í töflunni er miðað við óbreytt fjárframlög á komandi árum þrátt fyrir að samningar kveði á um aukin framlög. Þá er jafnframt gert ráð fyrir að þeir samningar sem renna út á tímabilinu verði flestir endurnýjaðir þegar að því kemur. Þess ber þó að geta að þrátt fyrir að reiknað sé með óbreyttum fjárhæðum í töflunni þá gæti orðið breyting þar á. Þannig að til jafnaðar verði nálægt 11.000 m.kr. bundnar árlega vegna framangreindra verkefna. Unnið er að endurnýjun nokkurra eldri samninga. Einkum er um að ræða samninga við einkarekna háskóla og framhaldsskóla. Við undirbúning fjárlagafrumvarpsins var til skoðunar framlög vegna náms á sviði haf- og strandveiða og hugsanlegt er að fluttar verði tillögur þar af lútandi við afgreiðslu frumvarpsins. Á sviði menningarmála er unnið að endurnýjun þjónustusamnings við Ríkisútvarpið ohf., menningarsamningum við sveitarfélög og samninga við ÍSÍ vegna sérsambanda, Afreks- og ferðasjóðs. Nokkrir samningar með lágar fjárhæðir eru dregnir saman neðst í töflunni undir heitinu ýmsir minni samningar.

Hér á eftir er fjallað um helstu breytingar í fjármálum málaflokka og stofnana sem heyra undir mennta- menningarmálaráðuneytið.

Ráðuneyti

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 101 Mennta- og menningarmálaráðuneyti, aðalskrifstofa og 199 Ráðstöfunarfé.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 44,2 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar launa- og verðlagsbreytingar. Helstu breytingar eru þær að í fyrsta lagi er gert er ráð fyrir að framlag til aðalskrifstofu ráðuneytisins lækki um 49 m.kr. frá gildandi fjárlögum. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Þá er gert ráð fyrir hækkun framlags til aðalskrifstofunnar um 7,2 m.kr. vegna hækkunar tryggingargjalds úr 5,34% í 7%. Að lokum er gert ráð fyrir að framlagi á viðfangi 199 Ráðstöfunarfé lækki um lækki um 2,4 m.kr. sem svarar til 20% lækkunar. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum.

Háskólar og rannsóknir

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 201–203 Háskóli Íslands og stofnanir tengdar honum; 209 Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, 210 Háskólinn á Akureyri; 216 Landbúnaðarháskóli Íslands; 217 Hólaskóli – Háskólinn á Hólum; 223 Námsmatsstofnun; 225 Háskólinn á Bifröst; 227 Háskólinn í Reykjavík; 228 Listaháskóli Íslands; 231 Rannsóknamiðstöð Íslands; 234 Ritlauna- og rannsóknasjóður prófessora; 235–239 Rannsóknasjóðir; 269 Háskóla- og vísindastofnanir, viðhalds og stofnkostnaður; 299 Háskóla- og rannsóknastarfsemi og 985 Rammaáætlanir ESB um menntun, rannsóknir og tækniþróun.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 1.343,5 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar launa- og verðlagsbreytingar sem nema 497,5 m.kr. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að draga úr útgjöldum málefnaflokksins sem nemur 1.449,9 m.kr. sem samsvarar til 7,2 lækkunar á verðlagi gildandi fjárlaga. Helstu ráðstafanir til lækkunar á útgjöldum frá fjárlögum 2009 eru þær að fjárframlög til háskóla og háskólastofnana eru lækkuð um 8,5%, aðrir liðir um 10% eða meira en framlög í sjóði á svið rannsókna eru óskert. Á móti koma nýjar útgjaldaskuldbindingar að fjárhæð 631,4 m.kr. Þar af eru 360 m.kr. til að koma á móts við kostnað af nemendafjölgun við Háskóla Íslands, 262,9 m.kr. eru vegna hækkunar tryggingagjalds og hækkunar á álagningarhlutfalli fasteignagjalda og 8,5 m.kr. til tímabundins rannsóknarverkefnis. Framlög til aðildargjalda ESB eru áætluð lækka um 300 m.kr. frá fjárlögum yfirstandandi árs þar sem hlutdeild Íslands í sameiginlegum kostnaði EFTA ríkjanna hefur verið endurskoðaður með tilliti til hagvaxtar á árinu 2008. Að lokum falla niður samtals 225 m.kr. framlög til tímabundinna verkefna. Þyngst vega 175 m.kr. til nýframkvæmda við kennsluálmu Háskólans á Akureyri, 25 m.kr. til RES Orkuskóla og 14 m.kr. til háskóla- og frumkvöðlaseturs á Hornafirði.

Mennta- og menningarmálaráðuneytið áætlar skiptingu fjárveitinga milli kennslu og rannsókna á grundvelli reglna nr. 646/1999 um fjárveitingar til háskóla og samninga við háskólana á grundvelli laga nr. 63/2006 um háskóla. Nám við Landbúnaðarháskóla Íslands og Hólaskóla – Háskólann á Hólum og hluti af námi í Listaháskóla Íslands hefur ekki verið verðlagt og flokkað skv. núgildandi reglum um fjárveitingar. Ekki hafa verið gerðir samningar við Landbúnaðarháskóla Íslands og Hólaskóla – Háskólann á Hólum en þeir voru fluttir til ráðuneytisins á árinu 2008, þannig að áætluð skipting framlaga milli kennslu og rannsókna í skólunum liggur ekki fyrir með sama hætti.

Fjárframlagi til kennslu er skipti niður á grundvelli útreikninga sem byggjast á áætluðum fjölda og skiptingu ársnemenda í verðflokka náms. Verðflokkar náms eru á bilinu 477 þús.kr. til 2.489 þús.kr. á ársnemenda áður en tilteknir liðir eru dregnir frá, m.a. hluti af tekjum skólanna af skrásetningargjöldum nemenda og reiknuð fjárbinding í húsnæði ríkisins. Þessir frádráttarliðir og framsetning þeirra í frumvarpinu gera það að verkum að útgjöld ríkisins vegna skólanna eru ekki samanburðarhæf með beinum hætti í fjárlögum þó skólarnir fái framlög samkvæmt sömu reglum, með þeim frávikum sem greint er frá að framan.

Verðflokkar listnáms á háskólastigi liggja ekki fyrir með sama hætti og það nám sem skilgreint er hér að ofan. Verð á ársnemenda í Listaháskólanum eru á bilinu 786 þús.kr. til 3.025 þús.kr. og eru framlög til þróunarstarfs að hluta til innifalin.

Í frumvarpinu er framlag til kennslu miðað við 13.374 ársnemendur í þeim fimm af sjö

háskólum sem eru með samning við ráðuneytið. Þetta er fjölgun um tæplega 700 ársnemendur frá forsendum fjárlaga 2009 eða sem svarar til 5,5% fjölgunar. Samsetning ársnemenda við Háskólann í Reykjavík og Háskólann á Akureyri hefur verið breytt þannig að ársnemendum er skipti í verðflokka til samræmis við raunþróun í þessum skólum. Við það fjölgar ársnemendum um 15 við Háskólann í Reykjavík og um 21 í Háskólanum á Akureyri án þess að um aukin kostnað sé að ræða.

1. Háskóli Íslands og tengdar stofnanir. Hér er fjallað um Háskóla Íslands, Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum sem er háskólastofnun sem tengist læknadeild og Raunvísindastofnun Háskóla Íslands sem er stofnun innan Háskóla Íslands.

201 Háskóli Íslands. Gert er ráð fyrir að fjárveiting skólans lækki um 315,7 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum. Lækkun á 101 Háskóli Íslands nemur 305,8 m.kr. og skiptist þannig: Í fyrsta lagi er lagt til að framlag lækki um 800 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er farið fram á 360 m.kr. viðbótarframlag til kennslu vegna fjölgunar ársnemenda um allt að 800 eða 10%. Þar sem ekki er gert ráð fyrir fullu framlagi á viðbótarnemendur er af tæknilegum ástæðum reiknað með fjölgun um 655 ársnemendur í töflu að framan. Þar með eru taldir nemendur í orku- og tæknifræðinámi sem fer fram í samstarfi við Keilir, miðstöð vísinda, fræða og atvinnulífs. Að hluta til verður kostnaður við fjölgun nemenda fjármagnaður með ríkistekjum sem skólinn innheimtir með innritunargjöldum. Í þriðja lagi er áætlað fyrir 56,9 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%. Í fjórða lagi er tillaga um 92,3 m.kr. framlag vegna hækkunar tryggingargjalds úr 5,34% í 7%. Í fimmta og síðasta lagi fellur niður 14 m.kr. tímabundið framlag sem veitt var í fjárlögum 2008 til að styrkja háskóla- og fumkvöðlasetrið á Hornafirði og 1 m.kr. tímabundið framlag sem veitt var í fjárlögum 2009 til Stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála til fjarkennslu í meistaranámi í opinberri stjórnsýslu. Miðað er við að framlag á viðfangsefni 1.03 Háskólasjóður lækki að frátöldum verðlagsbreytingum um 9,9 m.kr. á næsta ári til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Launa- og verðlagshækkanir á liðnum nema samtals 153,4 m.kr.

202 Tilraunastöð Háskólans að Keldum. Gert er ráð fyrir að fjárveiting lækki um 9 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu. Í fyrsta lagi er lækkar framlag um 17,2 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er gert ráð fyrir 4,2 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%. Að lokum er 4 m.kr. fjárheimild millifærð af fjárlagalið 02-299-1.91 Háskóla- og rannsóknarstarfsemi yfir á Tilraunastöð háskólans á Keldum vegna aukinna útgjalda í tengslum við sóttvarnir.

203 Raunvísindastofnun Háskólans. Gert er ráð fyrir að fjárveiting lækki um 28,9 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingargjalds á launaveltu. Í fyrsta lagi er lagt til að framlag lækki um 33,2 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Þá er gert ráð fyrir 4,3 m.kr. auknu framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%.

209 Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Gert er ráð fyrir að fjárveiting lækki um 23,7 m.kr. frá fjárlögum yfirstandandi árs að frátöldum verðlagshækkunum og lækkun tryggingargjalds á launaveltu. Lagt er til að framlag lækki um 23,7 m.kr. sem svarar til 8,5% af fjárveitingu stofnunarinnar á fjárlögum 2009. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum.

2. Aðrir háskólar. Hér er fjallað um Háskólann á Akureyri, Landbúnaðarháskóla Íslands, Hólaskóla – Háskólann á Hólum, Háskólann á Bifröst, Háskólann í Reykjavík og Listaháskóla Íslands.

210 Háskólinn á Akureyri. Gert er ráð fyrir að fjárveiting lækki um 121,9 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum. Í fyrsta lagi er lagt til að framlag lækki um 122 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er gert ráð fyrir 4,3 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%. Í þriðja lagi er gert ráð fyrir 12,3 m.kr. framlagi vegna hækkunar tryggingargjalds úr 5,34% í 7%. Í fjórða lagi er lagt er til að veitt verði 8,5 m.kr. framlag til að efla rannsóknir á lífríki sjávar í samstarfi við BioPol á Skagaströnd. Tillagan er hluti af ráðstöfunum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til með hliðsjón af skýrslu nefndar um leiðir til að styrkja atvinnulíf á Norðurlandi vestra. Að lokum fellur niður tímabundið 25 m.kr. framlag sem veitt var í fjárlögum 2009 á fjárlagalið Háskólans á Akureyri til að styrkja RES – Orkuskóla.

216 Landbúnaðarháskóli Íslands. Fjárveiting lækkar um 45,5 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun á tryggingargjaldi af launaveltu. Í fyrsta lagi er lagt til að framlag lækki um 46,9 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Þá er gert ráð fyrir 1,4 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%.

217 Hólaskóli – Háskólinn á Hólum. Gert er ráð fyrir að framlag til rekstrar dragist saman um 21,1 m.kr. í fjárlögum næsta árs að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun á tryggingargjaldi af launaveltu. Í fyrsta lagi er lagt til að framlag lækki um 20,7 m.kr. sem svarar til 8,5% af rekstrarframlögum skólans í fjárlögum 2009. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er gert ráð fyrir 2,1 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%. Að lokum fellur niður tímabundið 2,5 m.kr. framlag sem veitt var í fjárlögum 2009 til Guðbrandsstofnunar að Hólum í Hjaltadal.

225 Háskólinn á Bifröst. Lagt er til að framlög ríkissjóðs til skólans dragist saman um 27,2 m.kr. frá fjárlögum yfirstandandi árs að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingargjaldi af launaveltu. Í fyrsta lagi er miðað við að framlag lækki um 29,5 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er gert ráð fyrir 2,3 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%.

227 Háskólinn í Reykjavík. Gert er ráð fyrir að framlög ríkissjóðs til skólans dragist saman um 140,5 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum. Í fyrsta lagi er miðað við að framlag lækki um 184,5 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er gert ráð fyrir 22,2 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%. Í þriðja og síðasta lagi er gert ráð fyrir 21,8 m.kr. framlagi vegna hækkunar tryggingargjalds úr 5,34% í 7%.

228 Listaháskóli Íslands. Gert er ráð fyrir að framlög ríkissjóðs til skólans dragist saman um 49,9 m.kr. frá fjárlögum yfirstandandi árs að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun á tryggingargjaldi. Í fyrsta lagi er ráðgert að framlag lækki um 56,8 m.kr. Tillagan er hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er gert ráð fyrir 6,9 m.kr. framlagi vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%.

3. Þjónustu- og greiningastofnanir. Hér er fjallað um Námsmatsstofnun og Rannsóknarmiðstöð Íslands.

223 Námsmatsstofnun. Gert er ráð fyrir að framlög ríkissjóðs dragist saman um 11 m.kr. á næsta ári frá fjárlögum ársins 2009, að undanskildum verðlagshækkunum og hækkun á tryggingargjaldi af launaveltu. Lögð er til 11 m.kr. lækkun fjárveitingar til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum.

231 Rannsóknamiðstöð Íslands. Gert er ráð fyrir að framlög ríkissjóðs dragist saman um 9,5 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun á tryggingargjaldi á launaveltu. Í fyrsta lagi er miðað við að framlag lækki um 11 m.kr. til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi eru 4 m.kr. millifærðar af 299-1.90 Háskóla og rannsóknarstarfsemi yfir á stofnunina vegna aukinnar útgjalda vegna umsýslu innlendra rannsóknasjóða og þátttöku í alþjóðlegu samstarfi um stuðningsumhverfi rannsókna. Í þriðja og síðasta lagi fellur niður tímabundið 2,5 m.kr. framlag sem veitt var til þriggja ára í fjárlögum 2007 vegna kosningu starfsmanns RANNÍS sem forseta alþjóðlegra samtaka um vísindarannsóknir á norðurslóðum.

4. Rannsóknasjóðir. Hér er fjallað um Markáætlun á sviði vísinda og tækni, Rannsóknasjóð, Tækjasjóð og Rannsóknarnámssjóð. Lagt er til að fjárframlög í framangreinda samkeppnissjóði á sviði rannsókna verði óbreytt á milli ára og nemi 1.345 m.kr.

269 Háskóla- og vísindastofnanir, viðhald og stofnkostnaður. Gert er ráð fyrir að heildarframlög til liðarins lækki um 205 m.kr. frá fjárlögum 2009. Annars vegar er lagt til að útgjöld lækki um 30 m.kr. til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Hinsvegar fellur niður 175 m.kr. framlag sem veitt var í fjárlögum 2008 til nýframkvæmda við kennsluálmu Háskólans á Akureyri.

299 Háskóla- og rannsóknastarfsemi. Lagt er til að heildarframlög til liðarins lækki um 66 m.kr. að frátöldum breytingum vegna hækkunar tryggingagjalds á launaveltu. Í fyrsta lagi er lögð til samtals 53 m.kr. lækkun fjárveitingar til eftirtalinna viðfangsefna til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum; 1.25 Menntastofnun Íslands og Bandaríkjanna lækkar um 2,9 m.kr., 173 Reykjavíkurakademían lækkar um 1,8 m.kr., 180 Vísindastarfsemi lækkar um 5 m.kr., 190 Háskólastarfsemi lækkar um 30 m.kr. og 191 Háskólar, óskipt lækkar um 13,3 m.kr. Í öðru lagi eru 4 m.kr. millifærðar af 190 Háskólastarfsemi yfir á 231 Rannsóknamiðstöð Íslands vegna aukinnar umsýslu með innlendum rannsóknasjóðum og þátttöku í alþjóðlegu samstarfi um stuðningsumhverfi rannsókna. Í þriðja lagi eru 4 m.kr. millifærðar af 191 Háskólar, óskipt yfir á 202 Tilraunastöð Háskólans að Keldum vegna sóttvarna. Í fimmta og síðasta lagi fellur niður tímabundið 5 m.kr. framlag sem veitt var á viðfang 190 Háskólastarfsemi í fjárlögum 2009 til verkefnisins Námsferill frá grunnskóla til háskóla.

985 Rammaáætlanir ESB um menntun, rannsóknir og tækniþróun. Áætlað er að framlög til rammaáætlana lækki um 300 m.kr. en á móti kemur 211,9 m.kr hækkun vegna gengisbreytinga. Skuldbindingar Íslands vegna þátttöku í rannsóknaráætlunum ESB hafa verið endurskoðaðar með tilliti til hagvaxtar á árinu 2008. Hlutur Íslands í sameiginlegum kostnaði EFTA ríkjanna lækkar við þetta úr 4,82% í 3,16% Fyrri áætlun gerði ráð fyrir að skuldbindingar Ísland næmu 10,7 milljónum Evra en endurskoðuð áætlun gerir ráð fyrir 7,7 milljónum Evra á árinu 2010.

Framhaldsskólar

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 301–309; 350–372; 504–581 Framhaldsskólar; 316 Fasteignir framhaldsskóla; 318 Framhaldsskólar, stofnkostnaður; 319 Framhaldsskólar, almennt; 441 Fullorðinsfræðsla fatlaðra og 451 Símenntun og fjarkennsla.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 709,8 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar verðlagsbreytingar. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að draga úr útgjöldum málaflokksins sem nemur 1.126,1 m.kr. á verðlagi gildandi fjárlaga. Þá koma fram ýmis ný tilefni fyrir útgjaldaskuldbindingum sem samtals auka útgjöldin um 741,3 m.kr. Sú hækkun skýrist að miklu leyti af 199 m.kr. framlagi vegna hækkunar tryggingargjalds úr 5,34% í 7% af launastofni, 136,6 m.kr. framlagi vegna hækkunar álagningarprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32% af fasteignamati, 128,5 m.kr. framlagi vegna nemendafjölgunar í framhaldsskólum og 250 m.kr. framlagi til símenntunar og fullorðinsfræðslu fyrir fólk á vinnumarkaði. Á hinn bóginn falla niður samtals 325 m.kr. af framlögum sem veitt voru til tímabundinna verkefna.

Hér á eftir er umfjöllun sem lýtur að rekstri framhaldsskóla. Til að mæta áformum ríkisstjórnarinnar um lækkun ríkisútgjalda er lagt til að framlög til framhaldsskóla lækki að jafnaði um 5,5% frá fjárlögum yfirstandandi árs, sem svarar til 848,3 m.kr. lækkunar í heildina. Helstu aðgerðir sem gripið er til eru eftirfarandi: Í fyrsta lagi er gert ráð fyrir að dregið verði úr framboði náms í fjarkennslu og kvöldskólum um helming, í öðru lagi er þjónusta við nemendur í 10. bekk grunnskóla felld niður og í þriðja lagi er framlag til eignakaupa í framhaldsskólum skert um helming. Þessar aðgerðir leiða til fækkunar um 821 ársnemanda í skólunum. Á móti framangreindri lækkun er ráðgert að veita framlag vegna fjölgunar um 350 ársnemendur í forgangshópum í skólum. Gert er ráð fyrir að viðbótarútgjöld vegna þeirra sé um 60% af reiknuðu framlagi samkvæmt reiknilíkani framhaldsskóla eða sem nemur 128,5 m.kr. Gert er ráð fyrir 22,4 m.kr. framlagi vegna hluta þessara nemenda á safnlið 319-1.90 Framhaldsskólar óskipt. Aðrar hækkanir til framhaldsskóla eru vegna þess að álagningarprósenta fasteignagjalda hækkar úr 0,88% í 1,32% af fasteignamati og nemur sú hækkun 135,6 m.kr. Auk þess sem tryggingargjald hækkar úr 5,34% í 7% af launastofni og nemur sú hækkun 177,4 m.kr. Til Framhaldsskólans á Laugum er veitt 10 m.kr. framlag til að skoða möguleika á að nýta kosti fjarkennslu í bland við staðbundið heimanám. Tillagan er hluti af ráðstöfunum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til með hliðsjón af skýrslu nefndar um leiðir til að styrkja atvinnulíf á Norðurlandi eystra og Austurlandi. Heildarframlög til framhaldsskóla lækka því, eins og rakið er að framan, alls um 396,8 m.kr. Innbyrðis tilfærslur á framlögum á milli skóla nema samtals um 620 m.kr. Í fyrsta lagi er um að ræða hefðbundnar tilfærslur vegna breytinga á samsetningu náms í skólum og nema þær breytingar um það bil 375 m.kr. Hluti þessara tilfærslna tengist breyttum útreikningum vegna sérkennsluáfanga til samræmis við aðra áfanga og afnáms á hámarksviðmiði sem hafði áhrif á framlög til stærstu sérdeilda skólanna. Í öðru lagi er horfið frá því að tengja framlög vegna húsaleigu við nemendafjölda og verða þau ákveðin í skólasamningum með hliðsjón af leigusamningum sem ráðuneytið staðfestir. Tilfærslur milli skóla vegna þessa nema um 245 m.kr.

Í upphafi árs gerði nemendaspá ráðuneytisins ráð fyrir að ársnemendum í framhaldsskólum myndi að öðru óbreyttu fjölga um 500 frá forsendum fjárlaga yfirstandandi árs til ársins 2010. Á sumarmánuðum var ljóst að fjölgun ársnemenda í dagskóla yrði nær 600. Talið er að af þessum hópi falli um það bil 350 ársnemendur í forgangshópa. Á móti kemur að gert er ráð fyrir að ársnemendum fækki um 821 vegna aðhaldsaðgerða sem gerð var grein fyrir að framan.

318 Framhaldsskólar, stofnkostnaður. Heildargjöld á fjárlagaliðnum eru áætluð 627 m.kr., sem er 72 m.kr. lækkun frá fjárlögum yfirstandandi árs. Til að mæta markmiðum ríkisstjórnar í ríkisfjármálum er gert ráð fyrir að liðurinn lækki um 60 m.kr. Auk þess fellur niður 10 m.kr. tímabundið framlag til Verkmenntaskólans á Akureyri vegna tækjakaupa og 2 m.kr. tímabundið framlag til viðhalds skólahúsnæðis framhaldskóla á Dalvík. Heildargjöld liðarins eru þannig að 588 m.kr. eru til byggingaframkvæmda og 39 m.kr. til kaupa á tækjum og búnaði. Taflan gefur yfirlit yfir áætlaða skiptingu.

Gert er ráð fyrir að 240 m.kr. verði varið til uppbyggingar framhaldsskóla í Reykjavík. Þá er ráðgert að verja áfram 50 m.kr. á ári til viðhalds og endurbyggingar á húsnæði Menntaskólans í Reykjavík. Framkvæmdir halda einnig áfram víðs vegar um landið. Þannig er lagt til að 25 m.kr. verði veitt til viðhalds á húsnæði Menntaskólans á Laugarvatni og 25 m.kr. til Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra, en þar er um að ræða 579 fermetra viðbyggingu við verknámshús skólans. Til Verkmenntaskólans á Akureyri er gert ráð fyrir 35 m.kr. vegna 380 fermetra viðbyggingar yfir sérdeild og 15 m.kr. eru til Framhaldsskólans á Laugum vegna lóðaframkvæmda. Þá er lagt til að 85 m.kr. verði varið til Framhaldsskólans í Mosfellsbæ sem tók til starfa haustið 2009, en samið hefur verið við Mosfellsbæ um byggingu 4.000 fermetra skólahúsnæði. Til Framhaldsskóla við utanverðan Eyjafjörð er lagt til að veitt verði 33 m.kr., þar sem ráðgert er að byggja um 1.300 fermetra skólahúsnæði á Ólafsfirði.

319 Framhaldsskólar, almennt. Á þessum fjárlagalið er áætlað að mestu leyti fyrir sameiginlegum útgjöldum framhaldsskóla og óskiptum framlögum sem mennta- og menningarmálaráðuneytið millifærir yfir á hlutaðeigandi skóla þegar forsendur þar að lútandi liggja fyrir. Gert er ráð fyrir að gjöld á fjárlagaliðnum nemi um 1.507,9 m.kr. á næsta ári og jafngildir það 246 m.kr. lækkun að raungildi frá fjárlögum þessa árs. Til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum voru framlög til fjárlagaliðarins lækkuð um samtals 121,4 m.kr. frá fjárlögum. Helstu lækkanir eru eftirfarandi: 31,5 m.kr. á 1.11 Sameiginleg þjónusta; 10 m.kr. á 1.17 Námsskrárgerð; 49,9 m.kr. á 1.18 Námsefnisgerð og 20,6 m.kr. á 1.41 Framkvæmd nýrrar skólastefnu. Til verkefna Íslenska upplýsingasamfélagsins er lagt til að veitt verði á viðfang 1.11 Sameiginleg þjónusta tvö tímabundin framlög til eins árs: 5 m.kr. til verkefnisins Frjáls og opinn hugbúnaður í skólastarfi og 6 m.kr. til verkefnisins Notkun upplýsingatækni í námi og kennslu, upplýsingatækni – leiðtogar. Á móti fellur niður 8 m.kr. tímabundið framlag vegna verkefna Íslenska upplýsingasamfélagsins í fjárlögum 2009. Þá fellur niður af 1.90 Framhaldsskólar, óskipt annars vegar 140 m.kr. tímabundið framlag til frumgreinadeilda á Suðurnesjum og Vestfjörðum og hins vegar 10 m.kr. tímabundið framlag til sýninga á kvikmyndum í framhaldsskólum. Á móti er gert ráð fyrir hækkun á viðfangsefnaliðnum vegna þess að hluti af viðbótafjárveitingu til að mæta áætlaðri nemendafjölgun hefur ekki verið ráðstafað til skóla sem nemur 22,4 m.kr. Aðrar breytingar á fjárheimildum liðarins skýrast af verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu sem samtals nema 31 m.kr.

441 Fullorðinsfræðsla fatlaðra. Gert er ráð fyrir að framlag á liðnum lækki um 12,3 m.kr. frá gildandi fjárlögum, þegar frá eru taldar verðlagsbreytingar og hækkun á tryggingargjaldi á launaveltu. Til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum dragast útgjöld saman um 12,4 m.kr. Á móti er gert ráð fyrir 0,1 m.kr. framlagi vegna hækkunar álagningarprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32% af fasteignamati.

451 Símenntun og fjarkennsla. Lagt er til að framlag hækki um 48,5 m.kr. umfram verðlagsbreytingar og hækkun á tryggingargjaldi á launaveltu frá fjárlögum þessa árs. Til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum eru á viðföng liðarins lækkuð um 5%, að undanskildum 1.13 FS-net, símenntunarstöðvar og 1.41 Íslenskukennsla fyrir útlendinga. Á lið 1.11 Símenntun og fjarkennsla er gerð tillaga um 44% lækkun. Útgjöld vegna þessa lækka um alls 54,5 m.kr. Á móti framangreindum lækkunum er lagt til að 1.12 Námskeið og ráðgjöf hækki um 100 m.kr. frá fjárlögum þessa árs. Tillagan er samkvæmt yfirlýsingu ríkisstjórnar frá 17. febrúar 2008 um aðgerðir til að greiða fyrir gerð kjarasamninga til þriggja ára. Í yfirlýsingunni er gert ráð fyrir að í fjárlögum 2010 verði veittar 300 m.kr. til verkefnisins. Í fjárlögum 2009 var veitt 50 m.kr. varanlegt framlag til verkefnisins og 150 m.kr. einskiptis framlag sem nú fellur niður og er því farið fram á 250 m.kr. framlag á næsta ári til verkefnisins. Á 1.31 Fræða- og þekkingarsetur er lagt til að veitt verði 8 m.kr. framlag til styrkja mennta-, menningar- og nýsköpunarsetur á Vopnafirði og til að styrkja innviði menningar- og ferðaþjónustu. Tillagan er hluti af ráðstöfunum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til með hliðsjón af skýrslu nefndar um leiðir til að styrkja atvinnulíf á Norðurlandi eystra og Austurlandi. Þá fellur niður af 1.22 Fræðslumiðstöð Vestfjarða 5 m.kr. tímabundið framlag vegna Suðurfjarða.

Grunnskólar

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 720 Grunnskólar, almennt og 725 Námsgagnastofnun.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins lækkar um 20 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar verðlagsbreytingar og hækkun á tryggingagjaldi á launaveltu. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að draga úr útgjöldum málaflokksins sem nemur 42,2 m.kr. á verðlagi gildandi fjárlaga, til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum. Á móti nema ný útgjöld 22,2 m.kr.

720 Grunnskólar, almennt. Á 1.31 Sérstök fræðsluverkefni er gert ráð fyrir að útgjöld lækki um 10 m.kr. til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um lækkun ríkisútgjalda. Af sama tilefni er einnig gert ráð fyrir 10 m.kr. lækkun á lið 1.34 Sprotasjóður.

725 Námsgagnastofnun. Gert er ráð fyrir að framlag til stofnunarinnar haldist óbreytt þegar frá eru taldar almennar verðlagsbreytingar og hækkun á tryggingargjaldi á launaveltu. Gert ráð fyrir að framlag lækki um 22,2 m.kr. til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum. Í öðru lagi er lagt til að útgjöld hækki um 22,2 m.kr. vegna hærri húsaleigu í kjölfar flutnings stofnunarinnar í nýtt húsnæði.

Námsaðstoð

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 872 Lánasjóður íslenskra námsmanna og 884 Jöfnun námskostnaðar.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins hækkar um 1.560 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar gengis- og verðlagsbreytingar.

872 Lánasjóður íslenskra námsmanna. Gert er ráð fyrir að framlag til Lánasjóðs íslenskra námsmanna hækki um 1.810 m.kr. fyrir utan gengis- og verðlagsbreytingar sem nema 390 m.kr. Í fyrsta lagi er sótt um 1.160 m.kr. framlag vegna fjölgunar lánþega um 14%, aukinna skólagjaldalána og meiri vaxtastyrkja. Áætlað er að nemendum á háskólastigi skólaárið 2009–2010 fjölgi um 10% frá haustinu 2008, sérstaklega vegna atvinnuástandsins. Enn fremur er talið að mun fleiri háskólanemendur muni sækja um námslán en áður þannig að hlutfallið hækki úr 52% í 58% sem er þó nokkuð minna en þekkist á hinum Norðurlöndunum. Loks er búist við að skólagjöld hækki um 10% hér á landi. Áætlað er að lánþegum í námi erlendis fækki um 15% og að skólagjöld erlendis fylgi gengisbreytingum. Miðað við framangreindar forsendur fjölgar lánþegum innanlands um 22% en námsmönnum erlendis fækkar um 15%. Samkvæmt þessu fjölgar lánþegum í heildina um 14%, sem er fjölgun um 1.666 eða úr 12.126 í 13.792. Í öðru lagi er gert ráð fyrir 1.000 m.kr. framlagi vegna 20% hækkunar á framfærslugrunni sjóðsins. Í þriðja og síðasta lagi lækkar framlag sjóðsins um 350 m.kr. vegna breytinga sem gera þarf á úthlutunarreglum. Þeirri lækkun verði meðal annars náð með því að breyta skerðingarhlutfalli vegna launatekna, taka upp frítekjumark og endurskoða skólagjaldalán til lækkunar. Gerð er grein fyrir fjárreiðum sjóðsins í umfjöllun um C-hluta fjárlaga.

884 Jöfnun námskostnaðar. Gert er ráð fyrir að framlag til jöfnunar námskostnaðar lækki um 250 m.kr. fyrir utan verðlagsbreytingar. Tillagan er annars vegar hluti af aðgerðum ráðuneytisins til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í ríkisútgjöldum og hins vegar til að mæta sértækum aðhaldsmarkmiðum ríkisstjórnarinnar.

Söfn, listastofnanir o.fl.

Eftirfarandi fjárlagaliðir teljast til þessa málefnaflokks: 901-919 Söfn; 969 Menningarstofnanir, viðhald og stofnkostnaður; 971 Ríkisútvarpið ohf; 972 Íslenski dansflokkurinn; 973 Þjóðleikhúsið; 974 Sinfóníuhljómsveit Íslands; 977 Höfundaréttargjöld; 978 Listasjóðir; 979 Húsafriðunarnefnd; 980 Listskreytingasjóður; 981 Kvikmyndamiðstöð Íslands; 982 Listir, framlög.

Heildarfjárveiting til málefnaflokksins eru áætluð 8.859,4 m.kr. og lækkar um 597,6 m.kr. frá gildandi fjárlögum þegar frá eru taldar almennar verðlagsbreytingar og hækkun á tryggingargjaldi á launaveltu. Launa- og verðlagsbreytingar nema samtals 66,9 m.kr og hækkun tryggingagjalds úr 5,34% í 7% nemur samtals 44 m.kr.. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að draga úr útgjöldum málaflokksins sem nemur 1.040 m.kr. á verðlagi gildandi fjárlaga til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum. Við útfærslu á lækkun fjárveitinga innan málefnaflokksins var miðað við að draga úr framlögum til styrkja sem er ekki lögbundið að veita, fremur en að minnka lögbundna starfsemi og grunnstarfsemi stofnana ráðuneytisins. Þannig er miðað við að fjárveitingar til stofnana lækki um 6% til 10%. Fjárveitingar til sjálfseignarstofnana, safna á vegum annarra en ríkisins og til ýmissa verkefna sem hafa fengið styrki um langt árabil lækka almennt um 9% til 20%. Framlög til samninga og sjóða dragast saman um 15% og framlög til styrkja lækka almennt um 10% eða meira. Á móti framangreindum lækkunum er lagt til að framlag til málefnaflokksins hækki um 774,6 m.kr. og skýrist það af 75 m.kr. tímabundinni hækkunar til þátttöku í bókakaupstefnu í Frankfurt árið 2011, 630 m.kr. leiðréttingu á framlagi til RÚV ohf. í ljósi áætlaðra tekna af útvarpsgjaldi, 26 m.kr. framlagi til nýrra verkefna Norðausturnefndar, 26 m.kr. vegna samninga og 17,6 m.kr. vegna hækkunar álagningaprósentu fasteignagjalda. Lögð er til 45,4 m.kr. lækkun á fjárheimildum höfundarréttagjalda vegna lækkunar markaðra ríkistekna og loks er gert ráð fyrir að framlög til tímabundinna verkefna að fjárhæð 286,8 m.kr. falli niður.

Söfn

Hér verður fjallað um söfn og aðrar stofnanir sem vinna að varðveislu menningararfs þjóðarinnar og eru á fjárlagaliðnum 901–919 en það eru Fornleifavernd ríkisins, Þjóðminjasafn Íslands, Þjóðskjalasafn Íslands, Þjóðmenningarhúsið, Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn, Listasafn Einars Jónssonar, Listasafn Íslands, Kvikmyndasafn Íslands, Blindrabókasafn Íslands, Náttúruminjasafn Íslands, Gljúfrasteinn – Hús skáldsins, Safnasjóður og Söfn, ýmis framlög.

Vegna breyttrar verkaskiptingar ráðuneyta Stjórnarráðsins þá flyst Þjóðmenningarhúsið og Gljúfrasteinn – Hús skáldsins til mennta- og menningarmálaráðuneytis frá forsætisráðuneyti.

901 Fornleifavernd ríkisins. Gert er ráð fyrir að útgjöld lækki um 7,7 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu. Skýrist það af þremur tilefnum. Í fyrsta lagi er lagt til að 2,5 m.kr. tímabundið framlag til endurreisnar Þorláksbúðar í Skálholti falli niður. Í öðru lagi er lagður til 5,4 m.kr. samdráttur í útgjöldum til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum. Í þriðja lagi hækkar framlag um 0,2 m.kr. vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%.

902 Þjóðminjasafn Íslands. Gert er ráð fyrir að útgjöld lækki um 69,6 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu. Í fyrsta lagi er lagt til að framlag hækki um 9 m.kr. til að gera safninu kleift að semja við fyrirtæki eða stofnanir á Norðaustur- og Austurlandi um að koma gögnum í tölvutækt form í gegnum fjarvinnslu. Tillagan er hluti af ráðstöfunum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til með hliðsjón af skýrslu Norðausturnefndar um leiðir til að styrkja atvinnulíf á Norðurlandi eystra og Austurlandi. Í öðru lagi er lagt til að tvenn tímabundin framlög til fjarvinnslu sem samþykkt voru í 3. umræðu fjárlaga 2009 falli niður: 5 m.kr. á Húsavík og 5 m.kr. á Hvammstanga. Í þriðja lagi er tillaga um 20,1 m.kr. samdrátt í útgjöldum almenns rekstrar til að mæta markmiðum um aðhald í ríkisfjármálum. Í fjórða lagi er lagt til að tímabundin framlög sem samþykkt voru í 3. umræðu fjárlaga 2009 samtals að fjárhæð 41,5 m.kr. á 1.10 Byggða- og minjasöfn falli niður. Í fimmta lagi er lagt til að fella niður þær 7 m.kr. sem þá standa eftir á lið 1.10 Byggða- og minjasöfn vegna markmiða um aðhald í útgjöldum, enda er talið að safnið muni ekki lengur hafa bolmagn til að annast styrki til ýmissa rannsóknarverkefna eins og verið hefur á síðustu árum.

903 Þjóðskjalasafn Íslands. Lagt er til að útgjöld lækki um 86,3 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu. Skýrist það af fjórum tilefnum. Í fyrsta lagi er lagt til að framlag hækki um 9 m.kr. til að gera safninu kleift að semja við fyrirtæki eða stofnanir á Norðaustur- og Austurlandi um að koma gögnum í tölvutækt form í gegnum fjarvinnslu. Áætlað er að störfum fjölgi um eitt vegna þessa verkefnis. Tillagan er hluti af ráðstöfunum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til með hliðsjón af skýrslu nefndar um leiðir til að styrkja atvinnulíf á Norðurlandi eystra og Austurlandi. Í fjáraukalögum 2008 var veitt 9 m.kr. vegna þessa verkefnis. Í öðru lagi er gert ráð fyrir að niður falli 7,3 m.kr. tímabundið framlag sem v eitt var í fjárlögum 2009 til að kaupa búnað til að taka á móti, sannreyna og varðveita aðsend rafræn gögn. Í þriðja lagi er tillaga um niðurfellingu á 75 m.kr. tímabundnu framlagi sem veitt var í fjárlögum 2008. Um var að ræða framlag til grunnskráningar og endurskráningar á lítt eða óskráðum skjalasöfnum og vinnu við stafræna gerð manntala sem átti að fara fram á árunum 2008 og 2009. Verkefnið var hluti af mótvægisaðgerðum sem ríkisstjórnin ákvað að grípa til í því skyni að draga úr neikvæðum áhrifum af tímabundnum samdrætti í aflamarki þorsks. Í fjárlögum 2008 voru veittar 100 m.kr. til verksins og áætlað fyrir sömu fjárhæð í fjárlagafrumvarpi 2009. Við 2. umræðu fjárlaga 2009 var ákveðið að verja 75 m.kr. til verksins á árinu og fresta 25 m.kr. framlagi til ársins 2010 vegna aðstæðna í efnahagsmálum þjóðarinnar. Þar sem aðstæður hafa ekki batnað er lagt til að fresta því um eitt ár til viðbótar að veita framlagið. Í fjórða og síðasta lagi er tillaga um 13 m.kr. samdrátt í útgjöldum til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum sem skiptist þannig; 1.01 Þjóðskjalasafn Íslands almennur rekstur 12,1 m.kr. og 1.11 Héraðsskjalasöfn 0,9 m.kr.

904 Þjóðmenningarhúsið. Við myndun nýrrar ríkisstjórnar sl. vor og í samstarfsyfirlýsingu hennar voru sett fram áform um ýmsar stjórnkerfisbreytingar og umbætur. Á þessum nýja lið er áætlað fyrir útgjöldum Þjóðmenningarhússins sem færð eru frá forsætisráðuneytinu. Lagt er til að framlag lækki um 10 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu.

905 Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafns. Gert er ráð fyrir að útgjöld lækki um 34,3 m.kr. frá fjárlögum yfirstandandi árs að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu. Skýrist það af þremur tilefnum. Í fyrsta lagi er lagt til að veitt verði 16,8 m.kr. framlag vegna hækkunar á álagningaprósentu fasteignagjalda úr 0,88% í 1,32%. Í öðru lagi er lagt til að 12 m.kr. tímabundið framlag sem veitt var safninu í þrjú ár til að setja dagblöð á stafrænt form falli niður. Í þriðja lagi er lagður til 39,1 m.kr. samdráttur í útgjöldum til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum.

906 Listasafn Einars Jónssonar. Framlag lækkar um 1,4 m.kr. á næsta ári, að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, til að mæta markmiðum í ríkisfjármálum.

907 Listasafn Íslands. Gert er ráð fyrir að framlag lækki um 9,9 m.kr. á næsta ári, að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum.

908 Kvikmyndasafn Íslands. Lagt er til að útgjöld lækki um 4,2 m.kr., að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu, til að mæta markmiðum í ríkisfjármálum.

909 Blindrabókasafn Íslands. Gert er ráð fyrir að útgjöld lækki um 6,7 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum.

911 Náttúruminjasafn Íslands. Gert er ráð fyrir að framlag lækki um 7 m.kr. frá fjárlögum þegar verðlagshækkanir og hækkun tryggingagjalds á launaveltu eru frátaldar. En þetta er gert til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum.

913 Gljúfrasteinn – Hús skáldsins. Við myndun nýrrar ríkisstjórnar í vor og í samstarfsyfirlýsingu hennar voru sett fram áform um ýmsar stjórnkerfisbreytingar og umbætur. Á þessum nýja lið er áætlað fyrir útgjöldum Gljúfrasteins – Húss skáldsins sem flytjast frá forsætisráðuneytinu en vegna útgjaldaaðhalds lækkar framlag til safnsins um 3,3 m.kr. frá fjárlögum 2009 að frátöldum verðlagshækkunum og hækkun tryggingagjalds á launaveltu.

918 Safnasjóður. Lagt er til að framlag lækki um 15,9 m.kr. frá fjárlögum að frátöldum verðlagshækkunum til að mæta markmiðum ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum.

919 Söfn, ýmis framlög. Gert er ráð fyrir að útgjöld lækki um 90,6 m.kr. á næsta ári að frátöldum verðlagshækkunum. Í fyrsta lagi er lagt til að lækka útgjöld á liðnum um samtals 76,6 m.kr. frá fjárlögum 2009 vegna sparnaðaraðgerða. Þessi lækkun skiptist þannig á viðfangsefni; 3 m.kr. á 1.10 Listasafn ASÍ, 0,9 m.kr. á 1.11 Nýlistasafn, 0,9 m.kr. á 1.12 Listasafn Sigurjóns Ólafssonar, 1,5 m.kr á 1.14 Hönnunarmiðstöð Íslands, 1,5 m.kr. á 1.15 Hönnunarsafn Íslands, 13,9 m.kr. á 1.90 Söfn, ýmis framlög, 10,7 m.kr. á 1.98 Söfn ýmis framlög mennta- og menningarmálaráðuneytis, 3 m.kr. á 6.45 Víkinganaust í Reykjanesbæ og að lokum 41,2 m.kr. á 9.60 Söfn, ýmis stofnkostaður.. Ætlunin er að beina umsóknum safna um fjárstuðning í auknum mæli til sjóða og nefnda sem úthluta styrkjum á grundvelli menningarsamninga við sveitafélög. Nánari skipting viðfangsefnis 1.98 Söfn, ýmis framlög mennta- og menningarmálaráðuneytisins kemur fram í töflunni hér fyrir neðan.